Açıklama Sınıflama, kullanıcılarının kategorilerin sınır ve kapsama alanlarını ayırt etmelerine yardımcı olur. Verilen ayrıntının derecesi sınıflamadan sınıflamaya değişse de amaç kategorilerin ve bunların altında yatan kavramların anlamını bütünüyle vermektir. Bu genellikle kapsananlar ve kapsam dışı olanlarla ilgili net örnekler sunulması ve diğer kategorilere çapraz referans sağlanması aracılığıyla yapılır. Ağ Birbiriyle baglantili kisiler, nesneler, islemler ve benzerlerinden olusan zinciri ifade eder. Siniflamalarda ag olusturulmasi sonucunda referans, türetilmis ya da ilgili siniflamalar ortaya çikabilir. Ulusal siniflamalarin istatistik bürolarinin internet sitelerinin birer parçasi olarak sunulabilmesi ve bütün büyük uluslararasi siniflama tartismalari için uluslararasi sanal internet platformunun kullanilmasi durumunda siniflamalar arasinda bilgi degisimi yapilmasi saglanabilir. Alan Genellikle işlem, gözlem, faaliyet vb. sahasını ya da alanını ifade eder. Sınıflamalarda alan, her bir sınıflamanın ya da bunları meydana getiren grupların, kategorilerin ya da maddelerin kapsama alanını verilen bir seviyede tanımlayabilir. Alt Bölüm Hiyerarşik bir sınıflamada bir bölümün bölünmesini ifade eder. İki ya da ikiden fazla alt bölüm bir bölümü oluşturur. Alt Küme Unsurları daha geniş bir verili kümeye ait olan bir ikincil ya da alt kümeyi ifade eder. Sınıflamalarda bunlar verilen bir amaca yönelik olarak tanımlanmış bir kategori grubu olabilir ve verilen bir seviyede tanımlanabilirler. Örneğin, hiyerarşik bir sınıflamada bir alt küme, kümenin genel kategorisinin altında kalan ayrıntılı kategoriler olabilir. Ambalajlama İşlemi Ticarette ambalajlama islemi, ticari malin temel özelligini degistirmez, siralama, ayirma, karistirma ve paketleme gibi unsurlari içerir. Toptan ticarette, ticaretteki ambalajlama isleminin çok önemli oldugu yerlerde bazi ekonomik faaliyet dallari vardir. Ürünlerin perakendeciye dagitilmadan önce yeniden paketlenmesi tipik bir örnek olarak verilebilir.Ayrica, elektrikli aletlerin dagitimi ve kurulumu gibi ürünlerin satisini destekleyen hizmetler de kapsanir. Komisyon ticareti ve toptan ticaret, NACE Rev.1.1´de bir bölüm içinde birlestirilmistir. Komisyon ticareti siniflari bir grupta (51.1) yer alirken, toptan ticaret siniflari alti grupta (51.2-51.7) yer alir. Perakende ticaret ayri bir bölüm olarak yer alir. Bu bölüm içinde perakende ticaretin farkli yanlarini kapsayan 6 grup ve ilave olarak bir de kisisel ve ev aletleri tamiri grubu bulunmaktadir. Motorlu tasitlar ticaretiyle birlikte motorlu tasitlarin bakim ve onarimi ve otomobil yakitinin perakende satisi bölüm 50´yi olustururlar. Ana Birim Sınıflamanın bir değer kümesini temsil eden değişkeni için her zaman yalnızca tek bir değer alabilen birimidir. (Örneğin, meslek açısından sınıflandırılacak ana birim iş´tir. Bir kişiyi mesleğe göre sınıflandırmak için öncelikle kişi ve uygun iş arasında bir bağlantı kurulması gerekir.) Ana Faaliyet Ana faaliyet yukarıdan aşağıya (top down) metoduyla belirlenen ve söz konusu birimin toplam katma değerine en fazla katkıda bulunan faaliyettir. Bu şekilde belirlenen ana faaliyetin muhakkak, birimin toplam katma değerinin %50 veya daha fazlası olması gerekmez. Anahtar Sozcukler Kontrollü kelime hazinesinin belirlemeye ya da sınıflama bilgilerinin yeniden kullanılmasına yardımcı olmak amacıyla kullanılan bölümüdür. (Bir program arama hizmetinde kullanılan anahtar sözcükler gibi.) Anahtar sözcükler sözcüklerin bu işlevini yansıtır. ANZSIC Avustralya ve Yeni Zellanda Standart Sanayi Sınıflaması (ANZSIC) her iki ülkede sanayi istatistiklerinin üretimi ve analizinde kullanılmak üzere geliştirilmiştir. Uzun yıllardır kullanımda olan Avustralya Standart Sanayi Sınıflaması (ASIC) ve Yeni Zellanda Standart Sanayi Sınıflamasının (NZSIC) yerine geçmiştir. Bağımsız Olarak Kendi Hesabına Çalışanlar Bağımsız olarak kendi hesabına çalışanlar, daha çok kendi ekipmanlarına ve diğer üretim araçlarına sahip veya kiralayan, esas müşteriler tarafından kredi, hammadde ve benzerleri sağlanan, tedarikçiler tarafından belirlenmiş özel koşullardaki piyasalar için bağımsız olarak kendi hesabına çalışanlardır. Bağlantılar Bir siniflamanin diger bir siniflamayla eslenmesi ya da diger bir siniflandirilmaya baglanmasini ifade eder. Bir siniflamadaki her bir münferit grup diger siniflama ona en uygun sekilde denk gelen grup(lar) ile baglanti kurulmamalidir. Bunun yapilmasi siniflarin esgüdüm içinde daha iyi yönetilmesine ve bir siniflamanin kullanilmasindan diger bir siniflamanin kullanilmasina geçise olanak tanir. Baglanti kurulurken atilacak ilk adim her zaman bir siniflamanin en ayrintili gruplarina diger siniflamanin en ayrintili gruplarindan en uygun olaninin kodunu vermek olmalidir. Bu durumda, gerekli oldugunda, bir siniflamanin gruplarinin diger siniflamanin ilgili toplu gruplarinin çoguna sonradan eklenebilmesine olanak taninmis olur. <?xml:namespace prefix = o ns = ¿urn:schemas-microsoft-com:office:office¿ /><o:p></o:p> Bakım Sınıflamanın bakımı ve/veya güncellenmesi ya da gözden geçirilmesinden sorumlu olan ya da kendisine bu sorumluluklar verilmiş bulunan bir kurum ya da istatistiki alanı ifade eder. Bakım Ve Onarım Teçhizatların onarım, bakım ve kontrolünü yapan birimler, aşağıdaki istisnalar dışında üretimi yapan birimlerle aynı sınıfta sınıflandırılır. İstisnalar: * Motorlu taşıtların ve motosikletlerin bakım ve onarımını yapan birimler, sırasıyla 50.2 ve 50.4 grubunda sınıflandırılır, * Kişisel ve ev eşyalarının tamirini yapan birimler, 52.7 grubunda sınıflandırılır, * Ev içi merkezi ısıtma kazanları ve brülörlerin onarım ve bakımını yapan birimler 45.33 kodlu sınıfta sınıflandırılırlar, * Bilgisayar ve büro araç gereçleri tamir ve bakımını yapan birimler, 72.5 grubunda sınıflandırılır. Başka Yerde Sınıflandırılmamış (b.y.s.) Kategoriler Bir kategorinin o kategorinin diğer ayrıca belirlenmiş kategorilere ait olmayan üyelerini temsil eden sınıf, grup vb. alt kümeleri için geçerlidir. (Burada dikkate alınması gereken bunun yetersiz bilgi sebebiyle ayrıntılı bir kod verilememiş olan gözlemler için atık bir kod olmadığıdır. Bu gibi birimlere uygun toplama grupların göstermesi açısından sıfırla biten bir kod verilmelidir). Gözlemlerin bu kategori açısından önemi (gelir, çalışma vb. gibi) hiyerarşik kümenin aynı daha fazla toplanmış grubu açısından önemiyle karşılaştırıldığında daha az olmalıdır. Başlık Bu genellikle bir belgenin ya da belgenin bir kısmının başlığını ifade eder. Sınıflama bağlamında başlık, bir kategorinin temel tanımlayıcısıdır; bazen isim olarak da anılır. (Örneğin, ISIC Rev.3´ün 1. Bölümünün başlığı Tarım, Avlanma ve İlgili Hizmet Faaliyetleridir.) Benzerlik çeşitleri Hiyerarşik sınıflamalarda kategorilerin tanımlanmasına yönelik olarak kullanılan ölçütleri ifade eder. (Örneğin, temel yapı bloklarının gruplar haline getirilmesi.) ISCO-88´de temel benzerlik ölçütleri, işlerin gerektirdiği görevlerin yerine getirilmesi için ihtiyaç duyulan beceri seviyesi ve yetenek uzmanlaşmasıdır. Beceri seviyesi en çok bir araya getirilmiş kategorileri tanımlamak için kullanılan ana ölçüt iken beceri uzmanlaşması, bir araya getirilmiş kategoriler dahilindeki daha ayrıntılı kategorileri tanımlamakta kullanılır. Bir Ücret Veya Sözleşme Esasına Göre Yapılmakta Olan Faaliyetler Bir faaliyeti ücret veya sözleşmeye dayalı uygulayan birimler, kendi hesabına aynı mal veya hizmeti üreten birimler olarak sınıflandırılır. İki temel çeşit vardır: Plan esaslı işler Müteahhit (contractor) firmanın sipariş verilen ürünün üretimi için gereken tüm teknik özellikleri işi yerine getiren (taşeron) firmaya sağladığı durumdur. Bu durum, özellikle, metal sektöründe bulunur (dövmecilik, kesmecilik, presleme ve dökümcülük işleri). Sipariş yapılan işler Taşeron, müteahhit tarafından sağlanan malzeme üzerinde özel bir işlem uygulaması durumudur. Malzeme, ham maddeden mekanik makine parçasına kadar her şey olabilir. Gerçekleştirilecek işlem, metallerin işlenmesi (krom kaplama), konserve için meyve hazırlanması vb. işleri kapsayabilir. Birimler Hesaplama ya da ölçme amacına yönelik olarak kullanılan varlıkları, araştırmaya cevap verecek kişileri ya da nesneleri ifade eder. Bunların istatistikleri toplanır, tertiplenir ve yayımlanır. Birimler, işletmeler, devlet kurumları, bireysel organizasyonlar, kurumlar, kişiler, gruplar, coğrafi alanlar ve olanlar gibi unsurları içerir. Birimler veri toplanmasını sağlayacak ya da gözlem yapılabilmesine olanak tanıyacak kitleyi oluşturur. Birimlerin Sınıflandırılmasında ki Değişimler Birimler ya bir anda ya da belli bir zaman süresinde aşamalı olarak ana faaliyetlerini değiştirebilirler. Bir yıl içinde, bir istatistik dönemden diğerine kadar geçen süreçte ya mevsimsel etmenler nedeniyle ya da idari olarak ürün biçiminin değiştirilmesine karar verilmesi nedeniyle ana faaliyet değişebilir. Her durumda faaliyet dengesinde oldukça kısa sürede değişimler olacaktır. Ayrıca, satış veya ürün biçimindeki değişim birkaç yıllık süreçte gerçekleşebilir. Bütün bu durumlar birime ilişkin sınıflamanın değiştirilmesini gerektirirken, çok sık olan değişimler, istatistiklerde kırılmalara neden olacak ve istatistiki yorumlamayı son derece zorlaştıracaktır. Birleştirme / Ayırma Birleştirme, birbirleriyle ilgili kategorilerin genellikle ortak bir bölüm ya da hiyerarşi dahilinde, ayrıntılı gözlemlerin yapıldığı seviyeye oranla daha genel bir seviyede bilgi edinilmesine yönelik olarak birleşimidir. Ayırma ise gözlemlerin genellikle ortak bir bölüm ya da hiyerarşi dahilinde ayrıntılı gözlemlerin yapıldığı seviyeye oranla daha genel bir seviyede bilgi edinilmesine yönelik olarak bölünmesidir. Standart hiyerarşik sınıflamalar söz konusu olduğunda birbirleriyle ilgili kategorilerle ilgili istatistikler daha geniş bir çerçeve elde edilmesine yönelik olarak gruplar haline getirilebilir ya da harmanlanabilir (birleştirebilir) veya kategoriler daha ince ayrıntıların edinilmesi gerektiğinde ya da bu ayrıntılara ana gözlemlere verilen kodlar aracılığıyla ulaşıldığında bölünebilir (ayrılabilir). BM Sınıflaması ISIC Rev.3 Birleşmiş Milletler´ce düzenlenen Ekonomik Faaliyetler Sınıflamasıdır ve tüm dünyada kullanılması önerilmiştir. Şimdiki versiyon (Üçüncü Revizyon) Şubat 1989´da Birleşmiş Milletlerin İstatistik Komisyonu tarafından onaylanmıştır. ISIC´ın ilk versiyonu 1948´e dayanmaktadır ve revize edilmiş versiyonlar 1958 ve 1968´de yayınlanmıştır. ISIC Rev.3´ün güncellenmiş hali 2002´de yayınlanacaktır. NACE Rev.1.1, ISIC Rev.3.1´e benzer şekilde Avrupa düzeyinde ekonomik faaliyetler sınıflamasıdır. ISIC Rev.3.1 ile tamamen paraleldir ve bu nedenle onun Avrupa dengi olarak değerlendirilir. Bölüm Bir hiyerarşi dahilindeki belirli bir seviyeyi betimlemek üzere sınıflamalarda kullanılan bir başlık/isimdir. (Kısım, Bölüm, Grup, Sınıf gibi). Genellikle sınıflamanın en üst seviyelerinden birini ifade eder. (Örneğin; ISIC Rev. 3´te en yüksek seviye- 1 basamak bölüm olarak adlandırılmaktadır; CPC´de ise bölüm seviyesi en yüksek ikinci seviyedir). Kullanılması zorunlu değildir. Bölünme Temaların bölünmesi/ayrılmasıyla ilgilidir. Sınıflamanın kapsama alanı/kapsamı tanımlandıktan sonra (yaş, dil, sanayi gibi) bölünmeler yapılır (tepeden başlayarak bölünme gibi); bunlar benzerlik ölçütlerine dayanır ve temel blok veya benzer grupları ya da farklı kategori veya seviyeler oluşturmak amacıyla yapılır. Capraz Referans Bir sınıflama dahilindeki ya da sınıflamalar arasındaki kavramların/kategorilerin bağlanması, izlenmesi ya da karşılaştırılması. Bu, kapsananların/kapsam dışı olanların, dipnotların ve tanımlayıcıların bir açıklamalı notta belirtilmesi yoluyla yapılabilir. Çapraz referans kullanıcıların ilgisini aynı sınıflamadaki ya da diğer ilgili sınıflamalardaki ilgili kavramlara/kategorilere, kapsananlara/kapsam dışı olanlara vb. çeker. Cerceve Çerçeve, bir unsur dizisi temin etme amacını taşıyan çok boyutlu bir sınıflama sistemidir. Çerçevelerde sınıflama birleşimleri, kod listeleri ve/veya veri maddeleri modülleri ve genel olarak meta veriler bulunabilir. Çerçeve terimi ayrıntılı bir sınıflamanın geliştirilmesinde kullanılan sınıflama iskeletini ifade etmek için de kullanılabilir. Bu gibi bir çerçeve sınıflamaya sokulacak kavramları (örneğin, ürün ve faaliyet) ihtiva eder ve sınıflama için yapı temin eder. Çerçeve terimi daha genel bir seviyede, BM tarafından yapılanlar gibi birbiriyle ilgili bir sınıflama ailesini açıklamak için kullanılabilir. CN CN (Combined Nomenclature- Birleşririlmiş Adlandırma), AB dahilinde dış ticaret amacıyla kullanılan bir sınıflama olup HS´dekinden daha fazla detay seviyesi sağlar. CN 1988´de HS ile birlikte sunulmuştur. CN`deki başlıklar sekiz dijitlik bir nümerik kod vasıtasıyla belirlenmiştir.CN kapsamındaki ek alt bölümler, AB´nin özel gümrükler ve dış ticaret istatistikleri hususlarındaki gereksinimler doğrultusunda sunulmuştur. CN her yıl revize edilmekte olup bir Konsey Yönetmeliği olarak, Üye Ülkeleri bağlayıcı nitelik taşımaktadır. CPA CPA (Statistical Classification of Products by Activity - Faaliyetlere Göre Ürünlerin İstatistiki Sınıflaması), CPC´nin Avrupa versiyonu olup hizmet ettiği amaçlar CPC ile paralellik gösterir. CPC sadece önerilen bir sınıflamayken, CPA Avrupa Birliği´nde yasal olarak bağlayıcı kılınmıştır. Ayrıca, CPA´nın kendisi araştırma sınıflaması olarak kullanılmadıkça, özel araştırma sınıflamaları CPA ile ilişkilendirilir. CPA, CPC´nın Avrupa daki dengi olmasına rağmen, daha sonra, yapısı ve detay düzeyinin arttırılmasına bağlı olarak farklılaşmıştır. Avrupa düzeyindeki yaklaşım, merkezi ürün sınıflamasının NACE Rev.1.1´e dayalı olarak oluşturulacak çerçeve (ekonomik faaliyet tanımları) ile ****ki doğal olarak yeterlidir - ekonomik kökenli kriterlere göre yapılandırılmasıdır. Ekonomik faaliyet tanımları konusunda NACE Rev.1.1´den yararlanılması, CPA´ nın yapısının NACE Rev.1.1´in bütün seviyelerine karşılık geldiği anlamına gelmektedir. CPC´nin alt sınıfları ekonomik orijinlerine göre yeniden düzenlenmiştir. Sonuçta, Birliğin ve Üye Ülkelerin spesifik gereksinimlerine paralel alt bölümler eklenmiştir. Bu bölünümün bir sonucu olarak, CPA´nın alt kategorileri CPC´nin alt sınıflarından daha fazladır. CPA ve NACE Rev.1.1 arasındaki bağlantı kodlamada görülebilir. CPA´nın tüm seviyelerinde ilk 4 dijitlik kod NACE Rev.1.1´de kullanılan kod ile aynıdır. CPA´nın ulusal versiyonu NACE Rev.1.1´ in ulusal versiyonuyla aynı şekilde bulunmaktadır. CPA 1993´te detaylandırılmış, 1996´da güncellenmiş ve 2003´te NACE Rev.1.1 ile paralel olarak güncellenen yeni bir versiyon sunulmuştur. CPC - Yapısı CPC´nin ürünleri düzenlediği kriterler bunların malzeme tertipleri ve vasıfları (özellikleri)dır. Örneğin kullanılan hammadde türünü, dahil olduğu üretim sürecini, malların ne amaçla üretildiğini vb. içerir. Bu kriterler çoğu zaman ekonomik faaliyet sınıflamalarında kullanılan kriterlerle aynı olsa da, CPC yalnızca ekonomik faaliyetlerin bir kısmını oluşturan bir ürün sınıflaması olarak görülmemelidir. Bu nedenle, ISIC Rev.3.1´den farklı olarak oluşturulmuştur. Bu spesifik yaklaşıma rağmen, CPC ekonomik kökenli kriterleri de dikkate alır. Bu nedenle, CPC´nin en alt seviyesindeki başlıkların, bu seviyede mümkün olduğu kadar çok ürünün ISIC Rev.3.1´in tek bir kategorisinde yer alabilecek şekilde tanımlanmasına çalışılmıştır. CPC Merkezi Ürün Sınıflaması Merkezi Ürün Sınıflaması (CPC-Central Product Classification) Birleşmiş Milletlerce geliştirilmiştir. CPC´den evvel, uluslararası sistemin hem malları hem de hizmetleri içeren bir sınıflaması yoktu. CPC 1989´da kabul edilmiş ve 1997´de revize edilmiştir. CPC Versiyon 1.1´in güncellenmiş versiyonu 2002´de yayınlanacaktır. CPC mal ve hizmetlerle ilgili birçok türdeki istatistiğin karşılaştırılması için bir çerçeve sağlamak amacıyla yaratılmıştır. Bu nedenle amacı diğer ürün sınıflamalarının yerine geçmek değil, daha sonra verilerin CPC´nin ilgili kategorilerine aktarılması yoluyla uyumlulaştırılmasına olanak sağlamaktır. Bu nedenle, CPC hem ulusal hem de uluslararası düzeyde harmonizasyon aracı olarak nitelendirilebilir. Mallar söz konusu olduğunda, CPC, HS´nin (Harmonize Sistem) başlık ve alt başlıklarını yapı blokları olarak kullanır, yani CPC´ nin en alt düzeyindeki her başlık tam olarak HS´nin başlığı / alt başlığına ya da HS´nin birden fazla başlığının / alt başlığının birleşimine karşılık gelir. Bu nedenle, mallar açısından HS´deki kategorilerin tanımı CPC´deki sınıflama için temel olarak kullanılmıştır.CPC´nin, ISIC Rev.3.1´den farklı kendi kodlama sistemi vardır. Bunun amacı CPC´ nin sadece ISIC Rev.3.1´in mal ve hizmetlerin listesi biçimindeki bir uzantısı olarak görülmemesini sağlamaktır. Çalışma Grubu Üyeleri Çalışma grubu üyeleri, ücretli çalışanlar tanımına uyan, bir grup olarak işe alınan ve işveren organizasyonun bu grupta yer alan kişilerle bireysel çalışan olarak değil, sadece takım lideriyle veya grubun yer aldığı bir organizasyonla sözleşme yaptığı çalışanlardır. Değişken Sınıflamadan bir kategori ya da sayısal bir ölçüm verilebilecek değerler kümesinden birden fazla üstlenebilecek olan gözlemlenen birimin özelliğidir (Örneğin, gelir, yaş, ağırlık vb. ve meslek, sanayi, hastalık vb.). Değiştiriciler (Converters) Değiştiriciler mal ve hizmetleri kendi isimleri altında satan, fakat üretimleri başkaları tarafından düzenlenen birimlerdir. Bu birimler G (toptan ve perakende) sektöründe sınıflandırılır. Ancak, bu birimler kendi yasal haklarına ve kavramlara sahip oldukları zaman bu sınıfta yer almazlar ve sanki malları kendi üretiyormuş gibi sınıflandırılırlar. Dışarıdan Çalışanlar (Outworkers) Dışarıdan çalışanlar (Outworkers), açık veya dolaylı iş sözleşmesiyle belli bir girişim için bu girişim altında çalışmayı kabul eden veya belli bir girişim için önceki düzenleme ya da sözleşmeyle belli miktarda mal veya hizmet sağlamayı kabul eden çalışanlardır; fakat çalışma yerleri, bu girişimin mekan ve sınırları haricinde, çoğunlukla da ev ya da evlerine yakın bir yerdedir. Bu çalışanlar, sözleşmelerindeki özel şartlara göre ücretli çalışanlar veya serbest çalışanlar olarak sınıflandırılabilir. Bu çalışanlar, eğer, diğer çalışanları işe almışlarsa, işveren olarak sınıflandırılabilir. Diğer Ülkelerde NACE Üye Ülkelere ek olarak, AB´nin dışındaki 15´ten fazla ülke NACE Rev.1.1´i kullanmakta veya bunun ulusal versiyonunu uygulamaktadır Dikey Entegrasyon Faaliyetlerin dikey entegrasyonu, aynı birimin üretim aşamalarını silsile yoluyla uyguladığı durumlarda ve bir işlemin çıktısının sonraki işlemin girdisi olarak kullanıldığı durumlarda ortaya çıkar. Örneğin, ağaç kesiminin bıçkıhaneyle ilişkilendirilmesi, kil ocağının tuğla işiyle ilişkilendirilmesi, sentetik elyaf üretiminin tekstil imalatıyla ilişkilendirilmesi gibi. Çeşitli faaliyetlerle dikey olarak entegre edilmiş bir birim genel olarak üretilen hizmet veya malların hangisinin katma değeri çok ise o faaliyete göre sınıflandırılır. Bununla birlikte, veri elde edilebilirliğine ilişkin pratik nedenlerden dolayı sıkça nihai çıktı belirleyici olmaktadır. Dizin Genellikle alfabetik olan ve sınıflamanın içerdiği gözlemlerin yerlerini gösteren bir listedir. Dizinde sayfa numaralarına, paragraf numaralarına ya da sınıflama kodlarına referans verilebilir. Dizinler genellikle sınıflamalarda açıkça kullanılmayan terminolojiden (eşanlamlı sözcükler) oluşur ve ilgili gözlemlere çapraz referanslar verebilir. Dönüşüm Yeni ürünlerin elde edilmesi amacıyla, mamül, yarı mamül veya ham maddenin doğasını, tertibini veya şeklini değiştiren işleme dönüşüm denir. Dönüşüm Tablosu Sınıflamaların ilişkilendirilmesine yönelik bir araçtır. Dönüşüm tablosu, bir sınıflamadaki kategorilerin diğer sınıflamalarda ya da aynı sınıflamanın önceki versiyonlarında nerede ve hangi ölçüde bulunabileceğini sistemli bir şekilde açıklar. Dönüşüm tabloları (tablo olarak da anılır), metodolojik açıdan bir sınıflama için tanımlanan gruplarda sınıflandırılan birimlerin başka sınıflamalarda nasıl sınıflandırılabileceğini açıklayarak sınıflamalar değeri kümelerinin birbirleriyle ilintili olma şeklini açıklar. Tablolar uluslararası sınıflamaların geliştirilmesi ve uyumlaştırılması açısından önemlidir. Sınıflamalar arasında ilişki kurulmasının isteneceği pek çok farklı durum ve bu ilişkilerin alabileceği pek çok şekil vardır. Tablolar, sözleşmeye bağlı olarak, kesin olarak tablolar arasındaki bağlantı türünü tanımlamaya yönelik olarak net olabilir (Tarihi, hiyerarşik ya da örtüşen gibi.). Kaynak: Birleşmiş Milletler İstatistik Komisyonu, Uluslararası Ekonomik ve Toplumsal Sınıflamalar hakkında Uzman Grubu´nun 4. Toplantısı, New York, 2-4 Kasım (1998): En İyi Uygulamalar Hakkında Bildiri. Düzenli Çalışanlar Belli süreli sözleşmesi olan düzenli çalışanlar, belli bir bitiş tarihini açık olarak belirten bir iş sözleşmesi olan çalışanlardır. Düzensiz İstihdamla Çalışanlar Düzensiz istihdamla çalışanlar, çalışanların, geçici çalışanlar, kısa dönem çalışanlar veya mevsimlik çalışanlar grupları altında sınıflanmasına neden olan çalışanlardır; ya da işverene veya çalıştıran kişiye iş sözleşmesini kısa bildirimle ve/veya ulusal yasalarda ya da geleneksel uygulamalarda meydana gelecek değişmelere göre belirlenecek özel koşullarla, iş sözleşmelerinin bitirilmesine izin verilen çalışanlardır. Ekonomik Varlık Kendi adına ekonomik faaliyette bulunan ve ekonomik işlemlerde yer alan kurumlar, kâr amacı gütmeyen kuruluşlar ya da devlet birimleri gibi hukuki veya sosyal varlıkları ya da varlıklar grubunu ifade eder. Ekonomik bir varlığın yasal, idari ya da mutemetlik düzenlemeleri, organizasyonel yapıları ya da hedeflere ulaşılmasına yönelik olarak kaynakları etkin bir şekilde dağıtma ehliyetine sahip diğer tarafları bulunur. Ekonomik varlıklar, genellikle belirli bir sınıflama birimi ya da bir istatistiki birim olarak kullanılır. En İyi Sınıflama Uygulamaları Istenilen sonucun üretilmesinde en etkin ve verimli olarak bilinen yaklasim ya da usulü ifade eder. En iyi uygulama belli alanlardan uzmanlarin deneyimlerine dayanir ve genellikle uzmanlarin ya da uzman gruplarinin görüs birligine varmasi ve destegiyle yürürlüge konur. Uluslararasi ve ulusal siniflamalarin gelistirilmesinde ve revizyonunda en iyi uygulama genellikle kendi özel alanlarinda siniflama gelisiminden sorumlu uluslararasi ve ulusal kuruluslar tarafindan yürürlüge konan uygulama ve usullerden olusur. Bu uygulamalar nihai siniflamalarin kendi görev kapsamlari karsisinda uygulanabilirligini ölçen maliyet-fayda analizlerini, kabul edilmis siniflama ilkelerinin uygulanmasini, mevcut standartlardan farkli olmalari halinde yerel kosullari kapsamaya yönelik olarak kabul edilmis bir metodolojisini (siniflamanin uygulanacagi toplumun/ekonominin kosullarinin degerlendirilmesi gibi) ve iyi siniflamalar yapilabilmesine yönelik olarak uygun ve taninmis karakteristiklerin seçilmesini içerebilir. Varilacak sonuç, bir ürün dahilinde bu ilkelerin bütçe ve diger sinirlamalarin elverecegi ölçüde en iyi sekilde kapsanmasini saglamalidir. Endüstriyel İşlemler Yeni ürünlerin (tüketim, ara veya yatırım malları) imalinde, kullanılmış ürünlerin işlenmesinde ya da C (madencilik sanayii), D (imalat sanayii), E (elektrik, gaz ve su üretimi ve dağıtımı) ve F (inşaat sanayii) kategorilerinde tanımlanan sanayilere hizmet sağlanmasında kullanılan dönüşüm (fiziksel, kimyasal, elle veya herhangi bir şekilde) işlemidir. Faaliyet Ekipman, işgücü, imalat teknikleri, bilgi ağları ya da montaj ürünleri gibi kaynaklarla belirli mal ya da hizmetlerin yaratılması durumunda bir faaliyetin gerçekleşmesinden söz edilir. Bir faaliyet ürünlerin (mal veya hizmet) girdisi, üretim süreci ve ürün çıktısı ile tanımlanır. Uygulamada üretim birimlerinin çoğu karma özellik gösteren faaliyetleri yürütür. Ana faaliyetin saptanması, bir birimin belirli bir NACE Rev.1.1 başlığı altında yer alması açısından gereklidir. FAALİYET TÜRÜ BİRİMİ (FTB) Faaliyet türü birimi bir girişimin bütün parçalarını gruplamak suretiyle bir faaliyetin başarımına NACE sınıf seviyesi (4 hane) de katkıda bulunur ve girişimin bir ya da daha çok alt bölümlerine karşılık gelir.Girişim bilgi sistemi her FTB için en az üretimi, ara tüketimi, işgücü maliyetlerini, faaliyet fazlasını ve istihdam ve brüt sabit sermaye yapısını göstermek ya da hesaplamak becerisine sahip olmalıdır. FTB gerçekten de, tanım olarak, faaliyet fazlası ve diğer üretim gereçleri üzerinde verinin kullanılabilir olduğu gerçek bir gözlem birimidir. Aslında FTB, üretim sürecindeki işlemdir. Formatlar Format(lar) bir sınıflamanın içeriğinin ve yapısının sunulmasına yönelik olarak kullanılan düzenleme ya da usul stilini ifade eder. Format(lar) aynı zamanda basılı kopya ya da elektronik ortamda saklamayı, kullanılan programları, metinde kullanılan punto, ebat ve nitelikleri de ifade edebilir. Geçerlilik Dönemi Herhangi bir belge, sınıflama ve benzerinin uygulanabilir ya da kullanılabilir olduğu zaman dilimini ifade eder. Sınıflamada, revize edilmiş versiyonun eski sınıflamanın yerini almasından önce üst üste gelen bir zaman dilimi olur. Geçici Çalışanlar Geçici çalışanlar, süresi ulusal koşullara göre belirlenen açık veya dolaylı iş sözleşmesi ile kısa dönemli çalışanlardır. Bu çalışanlar, iş sözleşmelerinin belli özelliklerine göre ücretli çalışanlar veya kendi hesabına çalışanlar olarak sınıflandırılabilir. Giriş Sınıflamanın niyetini, amacını, kapsama alanının ve kapsamın ana hatlarını çizen bir giriş açıklamasıdır. GİRİŞİM Yasal birimlerin, özellikle var olan kaynaklarının dağıtımında belli bir otonomi derecesinde karar verme gücüne sahip, mal ve hizmet üreten organizasyonel birim olan en küçük kombinasyonudur. Tanım, faaliyete yada yere göre homojenlik konusunda herhangi bir referans yapmamaktadır. ´bir Girişim, bir ya da daha çok faaliyeti, bir ya da daha çok mekanda gerçekleştirir.´ Girişim ESA 95´de belirtilen kurumsal birimine takabül eder. Girişim kavramının doğru biçimde anlaşılması için, bunun birçok yasal birimden meydana gelebileceğini unutmamak önemlidir. Bir sahibe bağlı yasal birimlerin birleştirilmesi yanlızca birleşim ´karar vermede otonomi´ şartını sağlıyorsa söz konusudur. Yasal birimlerin ne zaman bir Girişim altında toplanacağı ve ne kadar ileriye gidileceği sorusu hala akılda durmaktadır. Buna göre girişim grubları; 1. Girişim Grubunun içinde olan, Girişim grubunun diğer parçalarına dahili yardımcı hizmet sağlayan Yasal Birimler; 2. Dikey entegrasyona göre organize edilen Yasal Birimler; 3. Yatay entegrasyona göre organize edilen Yasal Birimler; GİRİŞİM GRUBU Yasal ve/veya finansal bağlarla bağlanan girişimler ortaklığıdır.Bu birim, artan küreselleşme ile birlikte önem kazanmaktadır. Diğer bütün gruplar ulusal sınırlar arasında kalmışken, Girişim grubunun hiçbir sınırlaması yoktur; basit olarak tüm yasal birimler ile alışagelmiş sahiplik ve kontrolü birleştirir. Gerçekten de, Yasal birimler bu birimin ilk temel yapıtaşıdır. Gruplar Haline Getirme/Grubu Bolme Hiyerarşik bir sınıflandırmada ya da ağaç yapılı sınıflamada kategoriler, her küme için genelden ayrıntılı seviyelere doğru gruplar haline getirilir. Her bir kümedeki kategoriler gruplar haline getirilebilir (bir araya getirme) ya da gruplar bölünebilir (ayırma). Örneğin, çok seviyeli hiyerarşik bir sınıflama her bir seviyenin ayrıntılarının toplamı bir üst seviyeye denk gelecek şekilde yapılandırılır. Bu şekilde, gözlemler belirli amaçların ilgi alanlarının ayrıntı seviyesinde yapılabilir. Daha düşük seviyelerde yapılan gözlemler daha çok toplanmış seviyelerde (gruplar haline getirilmiş) gözlemler temin etmek amacıyla toplanabilir ve uygun manipülasyonlar çerçevesinde daha yüksek seviyelerdeki gözlemler daha düşük seviyelerde ifade edilebilir (bölünmüş gruplar). Hiyerarşi Sınıflamanın en genelden en ayrıntılı ayrıntı düzeyine doğru düzenlendiği sınıflama yapısını ifade eder. Her bir sınıflama seviyesi sınıflamanın bir sonraki en düşük seviyesindeki kategoriler bazında ifade edilir. Hizmet Veya Ev Tipi Makineler Esas itibariyle evlerde kullanılmak üzere tasarlanmış ev tipi makine ve ekipmanlardır, örneğin ev tipi çamaşır makinesi. HOMOJEN ÜRETİM BİRİMİ(HÜB) Homojen girdileri, üretim süreci ve çıktıları ile tanımlanan tek bir faaliyettir. HÜB yapaydır.herhangi bir fiziksel, iktisadi ya da muhasebe gerçekliğine bakmaz.Bundan dolayi değeri gözlem sürecinde kullanılacak birimlerden çok toplanacak değişkenler ile ilişkilidir. Homojenlik (Homojen) İyi bir sınıflamanın özelliklerinden biri kategorilerindeki oldukça yüksek homojenliktir. Homojenlik, kategorilerin benzer özelliklere sahip bileşenlerden oluşma derecesinin ölçümüdür ve sistemli bir şekilde gruplar haline getirme ve sınıflandırılan kitlenin üyelerinin tablolanması yoluyla elde edilir. Homojenlik oranları, sınıflama dahilindeki varyantı en aza indirgemek üzere matematiksel bazda tanımlanır. HS Harmonize sistem merkezi ürün sınıflamaları için bloklar oluşturulmasını sağlayarak, revize edilmiş uluslararası ekonomik sınıflamalar sisteminin gelişmesinde bir anahtar rol üstlenmiştir. HS Dünya Gümrük Organizasyonu tarafından dış ticaret için kararlaştırılmış, bir uluslararası gümrük ürün sınıflamasıdır. Diğer birçok ülke gibi, Üye Ülkeler 1988´den beri HS´yi hem gümrük tarifeleri hem de dış ticaret istatistikleri için kullanmaktadır. HS hiyerarşik olarak yapılandırılmış bir mal sınıflamasıdır. Her biri 2 dijitlik nümerik kodla belirlenen 96 bölüme ayrılmıştır. Bölümler başlıklara, başlıklar da yaklaşık olarak 5000 alt başlığa bölünmüştür. Başlıklar dört dijit, alt başlıklar ise altı dijitlik bir nümerik kod vasıtasıyla belirlenmiştir. HS temel olarak malları yani fiziksel boyutu olan ürünleri kapsasa da, aynı zamanda elektriği de içerir. HS´nin yapısı herhangi bir mal kaleminin sistem içindeki belli bir başlık altında yer almasını sağlayacak şekildedir. Bu nedenle, HS hizmetleri kapsamaz, fakat hizmetlerin fiziksel gösterimini (örneğin mimarlık projeleri, yazılım disketleri, vb.) açık bir şekilde kapsar.HS 1.1.2002´de uygulanmak üzere revize edilmiştir. Hukuki Varlıklar Temel olarak kurumlar, kâr amacı gütmeyen kuruluşlar ya da devlet birimleri gibi sosyal güvenlik fonları olan ve üretim yapma amacına yönelik olarak oluşturulmuş varlıklardır. Mal, varlık ve yükümlülük edinebilirler, kendi adlarına başka birimlerle ticari faaliyet ve işlemlerde bulunabilirler. ISCO - 88- İş Bir kişi tarafından yapılan ya da yapılması beklenen görev ve sorumluluklar kümesi olarak tanımlanır. ISCO-88´e göre ise iş, sınıflaması yapılan istatistiksel birimdir. Ana görev ve sorumluluklar bakımından büyük oranda benzer özellikleri olan bir iş kümesi, bir mesleği oluşturur. Kişilerin, geçmişteki, şimdiki veya gelecekteki işi ile ilişkili olarak meslekleri sınıflandırılır. ISCO- 88 Beceri Belli bir işe ilişkin görev ve sorumlulukları yerine getirebilme yeteneği olarak tanımlanır. ISCO-88´in amaçları doğrultusunda, becerinin şu iki boyutu bulunmaktadır: (a) Beceri seviyesi; ilgili görev ve sorumlulukların zorluklarını ve sıralamasını gösteren bir yapıdır. (b) Beceri uzmanlaşması; üretilen mal ve hizmetlerin türleri ile birlikte, çalışılan malzemeler ile kullanılan makine ve aletlerle ilgili gerekli bilgi alanı olarak tanımlanır. ISCO-88 Revize edilen Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması (ISCO-88, International Standard Classification of Occupations), idari kayıtlar ile birlikte nüfus sayımları ve diğer istatistiksel araştırmalardan elde edilen meslekler ile ilgili bilgilerin biraraya toplanması ve sınıflanmasına yönelik bir sistemi sağlamaktadır. ISCO-88, Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması ISCO-68´in yerine kullanılacak bir revizyondur. Bu revizyon, 1982 ve 1987´de Cenevre´de Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından yapılan, 13. ve 14. Uluslararası Çalışma İstatistikçileri konferanslarının önerilerine ve kararlarına uygun olarak yapılmıştır. 14. Uluslararası Çalışma İstatistikçileri Konferansı, ISCO-88´i onayladı ve mesleklerle ilgili istatistiklerin toplanması, işlenmesi vb. işlerde her ülkenin meslek bilgilerinin uluslararası kullanımını kolaylaştırmak amacıyla, meslek bilgilerinin ISCO-88 sistemine çevrilebilirliğini sağlamaları gerektiği önerisinde bulundu. Dolayısıyla, ISCO-88 uluslararası çalışma istatistikleri ile ilgili standartlardan birisidir. ISCO-88- Amac ISCO-88´in üç ana amacı vardır. Birinci amaç, ulusal meslek verilerinin uluslararası kullanımını sağlayarak, ulusal istatistikçilerin mesleklerle ilgili uluslararası iletişimlerini kolaylaştırmalarına yardımcı olmaktır. İkinci amaç , uluslararası göç ve işe yerleştirme gibi konularla bağlantılı olan hareket esaslı faaliyetler ile özel karar almaya yönelik yapılacak araştırmalarda kullanışlı olabilecek bir formda, uluslararası meslek verilerinin üretilebilmesine olanak sağlamaktır. Üçüncü amaç ise, ulusal meslek sınıflamalarını geliştiren veya revize eden ülkelerin bir model oluşturmalarına yardımcı olmaktır. Ancak, bir ülkenin kendi meslek sınıflamasının ulusal işgücü piyasasının yapısını tam olarak yansıtması gerektiğinden, ISCO-88´in bir model olarak mevcut ulusal meslek sınıflamasının yerini almasının amaçlanmadığının da belirtilmesi gerekir 1. Bununla birlikte, kavram ve yapı olarak, ISCO-88 ile aynı düzende meslek sınıflamalarına sahip olan ülkelerin de, meslek istatistiklerine uluslararası karşılaştırılabilirlik özelliği kazandırmak için gerekli işlemleri geliştirmelerine kolaylık sağlayacaktır.Ülkeler, birçok durumda kendi sınıflamaları için ISCO-88´de içerilenden daha ince bir yapıyı ve tanım ayrıntılarını geliştirmeyi de arzulayabilirler. Bazı durumlarda ise, ücret hesapları, meslek rehberliği ve eğitimi, işe yerleştirme hizmetleri veya bir mesleğe ait özel hastalık ve ölüm oranlarının analizi gibi İşin İçeriğine İlişkin Faktörler ile ayrıntılı meslek tanımları hakkında kodlanmış bilgilere de sahip olmak isteyebilirler. İçerik (Bir Sınıflama Kategorisinin İçeriği) Bir sınıflama kategorisinin sınırları dahilinde bulunanları ifade eder. Örneğin, bir sanayi sınıflamasında yer alan sınıf gibi ayrıntılı bir sınıflama kategorisinin içeriği, bir tanımlayıcı ya da bir başlık, kapsama alanını belirten bir özet, kapsananları ve kapsam dışı olanları gösteren bir liste ve ana faaliyetleri gösteren bir listeyi içerecektir. İkincil Faaliyet İkincil faaliyet, mal veya hizmet üreten birimin diğer herhangi bir faaliyetidir. İlgili Kategoriler Temelde bir şekilde birbirleriyle ilgisi olan kategorilerdir. Bu gibi ilgili kategoriler daha geniş bir resme ulaşılması amacına yönelik olarak anlamlı bir şekilde toplanabilir ya da daha ince ayrıntılar gerektiğinde bölünebilirler. Her ne kadar söz konusu gözlemlerin içerdiği kavramların tutarlı olması kaydıyla farklı yapılara ve kodlama sistemlerine sahip sınıflamalar arasında ilişki kurulabilse de genellikle ilgili kategorilerin kodlarında, ortak başlangıç noktalarına göre (uluslararası bir standart gibi) ortak noktalar olur. İlgili Sınıflamalar Farklı yapılar ve/veya ayrıntı seviyeleri dahilindeki aynı ya da benzer gözlemleri kapsayan sınıflamalardır. Sıklıkla bir sınıflama ailesinin bir parçası olarak ve bazen de uluslararası bir standart sınıflaması gibi ortak bir başlangıç noktası etrafında ortaya çıkarlar. İlişkili Sınıflamalar Kısmen referans sınıflamaları yerine geçer veya referans sınıflamalarıyla sadece yapısal anlamda belirli düzeyde bağlantılıdır. Böyle sınıflamalar için örnekler Avustralya ve Yeni Zellanda Standart Sanayi Sınıflaması (ANZSIC) ya da Kuzey Amerika Sanayi Sınıflama Sistemidir (NAICS). İmalat Sanayi Bölüm D´de kapsanan tüm faaliyetlerdir. Küçük ev işletmeleri ve büyük ölçekli faaliyetlerin her ikiside kapsanmaktadır. D Bölümünün, yalnızca ağır makine ve fabrikalara özel olmadığına dikkat edilmelidir. İsim (Maddelere Ait) Sınıflama kategorilerinin, alt kategorilerin ya da bunların ana faaliyetler gibi unsurlarının tanımlarını ifade eder. İstatistiki Birimler Aşağıdakiler istatistiki birimler, Konsey Yönetmeliğinde tanımlanmış birimlerdir: 1.Girişim grubu; 2.Girişim; 3.Faaliyet türü birimi (FTB); 4.Yerel birim (YB); 5.Yerel faaliyet türü birim (YFTB); 6.Homojen üretim birimi (HÜB); 7.Yerel homojen üretim birimi (YHÜB). İstatistiki Birimleri Sınıflandırma Kuralları İstatistiki kayıtlarda bulunan birimler NACE Rev.1.1 ile sınıflandırılır. Açıklayıcı notlar, NACE Rev.1.1 yönetim komitesinin kararları, benzerlik tabloları ve CPC, CPA, HS, CN gibi diğer sınıflamalara referanslar NACE Rev.1.1´in yorumlanmasına yardımcı olurlar.Her birim dahilinde yürütülen faaliyetler baz alınarak sınıflandırılır. Bazı durumlarda diğer birimlerle olan bağlantılar göz önüne alındığında, bir birim ayrı olarak sınıflandırılamayabilir. Birimler faaliyetlerini en iyi tanımlayan kategoride sadece çıktı yapısını değil, aynı zamanda üretim süreci de göz önüne alınarak sınıflandırılmalıdır. İstatistiki Birimlerim Değişik Türler İstatistiki birimlerin değişik türleri; değişik ihtiyaçlara karşılık verir, fakat her birim, diğer bir birimle karıştırılmayacak, kimliği saptanabilecek ve kabul edilebilecek şekilde tanımlanan özel bir varlıktır. Birim kimliği tanımlanabilir yasal veya fiziksel varlık olabileceği gibi, örneğin, homojen üretim birimi durumundaki gibi bir istatistiki yapı da olabilir. İstatistiki Sınıflama Sistemli olarak toplanan sayısal verilerin (istatistikler) toplanması ve sunulmasına yönelik olarak oluşturulmuş sınıflamayı ifade eder. Standart bir sınıflamaya dayanan ya da standart bir sınıflamayı yansıtan istatistiki bir sınıflamanın faydası daha fazla olur. İstatistiksel Sınıflamalar Genel bir kural olarak, istatistiki sınıflamaların ana karakteristikleri şunlardır: a) Veri mevcudiyetine bağlı olarak, farklı seviyelerde birleşebilen (toplulaştırılan) bilgilerin derlenmesini ve sunumunu mümkün kılacak biçimde kategorilerin kesin ve ayrıntılı hiyerarşi organizasyonu; b) Kapsam eksikliğinin olmaması; c) Her olgu ya da nesnenin sınıflamanın sadece tek bir kategorisinde yer alması; d) Sınıflamanın kategorilerine tahsisin, tutarlı metodolojik ilkelerle kurala bağlanması. İstikrar Kuralı Çok sık olan değişimlerden kaçınabilmek için istikrar kuralına sahip olunması gerekmektedir. Bu kural olmaksızın, iş kitlesinin ekonomik demografisinde sanal değişimler olacaktır ki bu değişimler istatistiki yapay değişimlerden fazla değildir. Sınıflama değiştirilmeden önce, türeyen faaliyetin, iki yıl için sınıflanan birimin faaliyetini geçmesi çalışma kuralıdır. (Faaliyeti değişen birimin önceki faaliyete göre yapılmış olan sınıflaması iki yıl içindir. Yani, çalışma kuralı bir birimin sınıflamasının iki yıldan önce değişmemesidir.) İstatistiki bilgi amacıyla birimlerin sınıflamasındaki değişimler, ya sabit bir tarih ya da bilginin mevcut olduğu dönemden birisi olmak üzere yılda bir kez yapılmalıdır. Daha sık yapılacak değişimler kısa (aylık ve üç aylık) ve uzun dönemli istatistikler arasında tutarsızlığa neden olacaktır. İşlemden Geçirme Bazı ürünlerin korunması amaçlı, bunlara bazı özellikleri vermek ya da bu tür ürünlerin kullanımında vermiş olduğu zararlı etkileri önlemek için yürütülen faaliyet süreçleridir. Örneğin ürünler, ağaç, metaller. Bazı ürünlerin korunması, veya ürünlere bazı özelliklerin kazandırılması veya ürünün kullanımından doğabilecek bazı zararlı etkilerin engellenmesi için uygulanan işlemlerdir. Örneğin tahılların, ağaçların, metallerin ve atıkların işlenmesi. İşverenler İşverenler, kendi hesabına veya bir ya da birkaç ortakla çalışanlardır. İşverenler bir ya da daha çok sayıdaki kişiyi ücretli çalışan sıfatıyla kendi işlerinde, kendileri için çalıştırmak üzere işe alan çalışanlardır. Süreklilik esasına göre işe almanın anlamı bir bakıma, sabit sözleşme ile çalışanlar tanımıyla tutarlı olacak şekilde, ulusal koşullara göre belirlenecektir. (Ortaklar, aynı aile veya hanehalkın üyelerinden olabileceği gibi, olmayabilirler de.) Kamu Yonetimi Özel sektörde kullanılan sınıflama kriterleri, devlet kesimi içinde benzer şeklide uygulanmaktadır. Netice olarak tüm devlet organları Kesim L´de sınıflandırılmamaktadır. Ulusal, bölgesel veya yerel seviyede NACE Rev.1.1´in diğer alanlarına atfedilebilir faaliyet gösteren birimler Kısım L Kamu yönetimi ve savunma; zorunlu sosyal güvenlik?den çok diğer uygun kategorilerde (Örneğin; eğitim M Kategorisinde, sağlık ve sosyal işler N Kategorisinde) sınıflandırılır. Örneğin, devletin merkezi veya yerel birimleri tarafından yönetilen yüksek öğretim kuruluşları 80.30 kodlu sınıfta, benzer şekilde yönetilen hastaneler 85.11 kodlu sınıfta yer alırlar. Kamusal Doğal Kaynakları İşletenler Kamusal doğal kaynakları işletenler kendi hesabına çalışılan işi yaparlar ve bu kapsamda bireysel mülkiyet haklarının bulunmadığı, fakat toplumları için belli yönetim yetkilerinin bulunduğu doğal kaynakları (arazi, balık avlama alanları, av ve ürün toplama alanları vb.) kullanırlar. Kapsam Belirli bir temayla ilgili gözlemlerin çıkarılabileceği kitleyi belirtir. eri karşılaştırmasını sağlamak için kapsamın anlaşılması gerekmektedir. Kapsam konuları sıklıkla bağlantıları gösteren tabloların kullanılmasıyla açıklanır. (Kısmi ya da tam karşılaştırma gibi); ve aynı zamanda kapsam oranının açıklanmasında da kullanılabilir. Kapsama kural ve kaideleri büyük oranda kavram tanımları, kapsama alanı kuralları, bilgi gereksinimleri ve istatistiki toplamaların ve sınıflamaların söz konusu olması durumunda toplama ve sayma birimleri ve toplama metodolojisi uyarınca belirlenir. Kapsam Oranı Belirli bir kategori açısından esas olduğu belirtilen gözlemlerin söz konusu kategoriyle ilgili gözlemlerle esas olarak ilgili olan birimlerce ne dereceye kadar yüklenilmiş olduğunu ölçer. Sanayi istatistiklerinde kapsam oranı, belirli bir sanayiye özgü mal ve hizmet çıktısının aynı mal ve hizmetler göz önünde bulundurulduğunda ekonomi açısından bir bütün olarak toplam çıktısına oranıdır. Kapsama Alanı (Evren) Bir sınıflamanın kapsama alanı gözlemlenecek olanın kapsama alanı ya da alanıdır. Tanımlı bir insan, nesne ya da olaylar kümesi yığını ya da toplam üye sayısıdır. Kategori Kategori, bir sınıflamanın herhangi bir düzeyindeki maddeleri ifade etmek için kullanılan jenerik terimdir. Bu maddeler tipik olarak çizelgeleme kategorileri, kısımlar, alt kısımlar, bölümler, alt bölümler, gruplar, alt gruplar, sınıflar ve alt sınıflardır. Sınıflama kategorilerini genellikle her bir kategori açısından benzersiz bir tanımlayıcı teşkil eden ve bunların hiyerarşi dahilindeki yerlerini gösteren alfabetik ya da sayısal kodlar tanımlar. Ait oldukları sınıflamanın alt kümeleri olan faaliyet, ürün, meslek türü, eğitim türü gibi unsurlar içerirler. Katma Değer Katma değer, bir birimin sınıflamasının ekonomik faaliyete göre belirlenmesinde temel kavramdır. Çıktı ve ara tüketim arasındaki fark olan katma değer her birimin Gayri safi Yurtiçi Hasılaya (GSYİH) katkısının ek bir ölçütüdür. Benzer bir değerlendirme kavramı, temel fiyatlar üzerinden gayri safi katma değerdir. Temel fiyatlarda gayri safi katma değer, temel fiyatlar üzerinden çıktı ile alış fiyatı üzerinden ara tüketim arasındaki fark olarak tanımlanır. Böylece, temel fiyatlarla katma değer, üretimdeki diğer vergiler, çalışanların ücretleri, iş yeri karı, sabit sermaye harcamaları ve bilanço kalemi işletme fazlasından (balancing item operating surplus) oluşur. Ekonomik faaliyetler NACE Rev.1.1´de tanımlanmıştır. Bir birim, NACE Rev.1.1´deki bir veya daha fazla sınıfa düşen bir ya da daha fazla ekonomik faaliyeti gerçekleştirebilir. Birimler kendi ana faaliyetlerine göre sınıflandırılırlar. Ana faaliyet, birimin katma değerine temel fiyat bazında en çok katkıda bulunan faaliyettir.Brüt katma değer, ürünün brüt değeri ile ham madde ve diğer ara girdilerin maliyetleri arasındaki farktır. Kavramlar Kavramlar, ortak bir noktası olduğu düşünülen davranış grubu, tavırlar ya da özellikler hakkındaki soyut özetleri, genel mefhumları, bilgileri vb. ifade eder. Kavramlar anlamın bütünüyle sunulmasına/iletilmesine, sınıflamaların kategorize edilmesine, yorumlanmasına, yapılandırılmasına ve anlamlandırılmasına yardımcı olması amacıyla kullanılır. Kendi Geçimine Yönelik Çalışanlar Kendi geçimine yönelik çalışanlar, kendi hesabına işleri olan ve ürettikleri mal ve hizmetleri esas itibariyle kendi hanehalklarında tüketen ve geçimlerinin önemli bir kısmını bu şekilde karşılayan çalışanlardır. Kendi Hesabına Çalışanlar Kendi hesabına çalışanlar, bir veya daha fazla ortakla kendi hesaplarına çalışanlardır. Kendi hesabına çalışılan işler, ücretlerin doğrudan üretilen kendi tüketimleri kârın parçası olarak kabul edilen mal ve hizmetlerden elde edilen kâra veya potansiyel kâra bağlı olan işlerdir. Referans dönemi süresince süreklilik esasına göre işlerinde kendileri için ´ücretli çalışan´ bulundurmayan çalışanlardır. Dikkat edilmesi gereken husus: Bu grupta yer alan kişiler süreklilik esasına dayanmayan ücretli çalışanları istihdam edebilirler (Ortaklar aynı ailenin veya hanehalkının üyelerinden olabileceği gibi, olmayabilirler de.) Kendi Hesabına Çalışılan İşler Kendi hesabına çalışılan işler, ücretlerin doğrudan üretilen (kendi tüketimleri kârın parçası olarak kabul edilen) mal ve hizmetlerden elde edilen kâra (veya potansiyel kâra) bağlı olan işlerdir. Çalışanlar girişimi etkileyen operasyonel kararları verebilir veya girişimin refahına ilişkin sorumluluğa sahip olarak bazı kararlarda yetkilidirler. (Bu kapsamda girişim, ferdi işletmeleri de kapsar.) Kılavuz İlkeler Sınıflamaların geliştirilmesi/oluşturulması, bakımı ve uygulanmasında kullanılan talimat ve ilkeleri ifade eder. Kılavuz ilkelerin kullanılması zorunlu değildir; bunlar sınıflamaların yorumlanmasına ve kullanılmasına yardımcı olması için temin edilir. Kısa Adlar Standart hale getirilmiş kısa adları ifade eder. (Örneğin, ISIC Rev. 3, Tüm Ekonomik Faaliyetlerin Uluslararası Standart Sanayi Sınıflaması, 3. Revizyon anlamına gelmektedir; CPC V.1.0, Merkezi Ürün Sınıflaması Versiyon 1.0 anlamına gelmektedir vb.) Kısa Dönemli İşte Çalışanlar Kısa dönemli işte çalışanlar, açık veya dolaylı iş sözleşmesiyle geçici çalışanlar için belirlenen süreden daha uzun süre, fakat düzenli çalışanlar için kullanılan süreden daha kısa süre çalışması beklenen çalışanlardır. Bu çalışanlar, iş sözleşmelerinin belli özelliklerine göre ´ücretli çalışanlar´ veya ´kendi hesabına çalışanlar´ Kısmı İlişki/Karşılaştırma Bir sınıflama kategorisinin iki ya da daha fazla kategoriye ya da başka sınıflamalara kodlanabilmesi durumunda ortaya çıkar. Kitle Tanımlanmış bir insan, nesne ya da olay grubunun toplam üye sayısı, kitleyi ya da evrenini ifade eder. İki tür kitle vardır: Hedef kitle ve araştırma kitlesi. Hedef kitle, araştırma nesnelerinde ana hatları belirtilen, hakkında bilgi edinilecek kitledir. Araştırma kitlesi ise, araştırmada hakkında bilgi edinilebilecek kitledir. Hedef kitle araştırmanın kapsamı olarak, araştırma kitlesi ise araştırmanın kapsama alanı olarak da bilinir. İdari kayıtlar açısından bunlara denk düşen kitleler, ilgili mevzuat ve düzenlemeler uyarınca tanımlandığı şekliyle ´hedef kitle´ ve gerçek ´alıcı kitledir.´ Kod, Kod Harfleri Ve Kod Sayıları Normalde sınıflamadaki bir tanımlayıcıya verilmiş bir ya da birden fazla alfabetik, sayısal ya da alfa/sayısal karakterden oluşur. Her bir kod, sınıflama içindeki bir özelliğe özgüdür. Bu özelliğin değişmesi durumunda kodun da değişmesi gerekir. Kodlar, özellikle hiyerarşik sınıflamalarda ortak karakterler aracılığıyla diğer kodlara bağlanabilir. Örneğin, ISIC Rev. 3´teki teknik ve mesleki ortaöğretimin sınıf kodu 8022´dir; bu da Grup 802 Ortaöğretim ve Bölüm 80 Eğitim´e bağlıdır. Kodların tanımlayıcılarıyla beraber kullanılması istatistiki birleştirme, depolama ve yeniden kullanımı kolaylaştırır. Bir gözlem hakkındaki metin halindeki bilgilerin o gözlem için doğru olan kategoriyi (değer) belirleyen bir koda dönüşümünü ifade eder. Kodlama Bir gözlem hakkındaki metin halindeki bilgilerin o gözlem için doğru olan kategoriyi (değer) belirleyen bir koda dönüşümünü ifade eder. Kodlama Dizini Tutarlı kodlamaya temel teşkil etmesi açısından gerekli olan bilgileri yansıtan kayıtların ayrıntılı ve kapsamlı listesi. Alfabetik veya sayısal olarak düzenlenen tanım ve kodlara ait kod listesi, elektronik ya da basılı ortamda saklanabilir. Yanıtlar ve sınıflamalar arasında bir bağlantı görevini görür ve yanıtların doğru ve hızlı bir şekilde uygun kategoriye kodlanmasını sağlar. Aynı sınıflamaya farklı gözlemleri kodlamak için verilen bilgilerdeki farklılıklar sebebiyle farklı kodlama dizinlerini bir araya getirmek gerekebilir. Kodlama dizininin içeriği ve yapısı kullanılan kodlama metodolojisine de bağlı olabilir (Kodlamanın elle, bilgisayar yardımıyla ya da otomatik olarak yapılıyor olması.). Kodlama Stratejisi Bir sınıflamadaki kategorilere sistemli, etkin ve doğru bir şekilde kod verilmesini sağlayacak kılavuz ilkeleri ifade eder. Kodlama Yapısı (Kodlama Sistemi) Bir sınıflamanın bütün kategorilerine sistemli numaralandırma/harflendirme yapılması anlamına gelir. Kodlama yapısı oluşturulurken standartlaştırılmış kuralların kullanılması, sınıflamaların kullanımı ve karşılaştırılmasında kolaylık sağlar. Aşağıda belirtilen numaralandırma sistemleri kullanılabilir:- katı bir ondalık numaralandırma sistemi- bir sınıflama sisteminde dahilinde belirli bir seviyedeki her bir kategorinin aynı türde ve aynı sayıda sayısal karakteri olur; - katı olmayan bir ondalık numaralandırma sistemi - bir sınıflama sisteminde dahilinde belirli bir seviyedeki her bir kategorinin aynı türde ve aynı sayıda sayısal karakteri olmaz. ISCO-88´de belirli bir grubun birim grupları oluşturacak şekilde birim gruplara bölünmüş olduğunu göstermek için ´0´ kullanılmamış olsaydı bunu bir örnek olarak alabilirdik. Bir karma karakter sisteminde (ISIC Rev.3 gibi; burada çizelgeleme kategorileri harflerle belirlenir) bölümler iki basamaklı sayılarla, gruplar üç basamaklı sayılarla, sınıflar dört basamaklı sayılarla belirlenir. Kontrollü Kelime Hazinesi Belirli sınıflamalar için kullanılacak olan ve yazar tarafından verildiği ya da uzmanlarca kabul edildiği şekliyle özel anlamları olan kelimeler hazinesini ifade eder. ´Mal´, ´ürün´ ve ´hizmet´, sanayi ve ürün sınıflandırılmalarında kullanılacak kontrollü sözcük dağarcığına ait terimlere örnek olarak gösterilebilir. Kurallar Sınıflamaların uygulanması, kullanılması, güncellenmesi ve revize edilmesine yönelik kılavuz işletim ilkeleri görevi gören bildiri, karar, hüküm ve örneklerdir. Madde Bir sıralamadaki parça veya birimleri ifade eder. Sınıflamalarda madde terimi genellikle bir sınıflama kategorisi için geçerlidir. Mevsimlik Çalışanlar Mevsimlik çalışanlar, açık veya dolaylı iş sözleşmesiyle, zamanlaması ve süresi önemli ölçüde iklim şartları, resmi tatiller ve/veya hasat zamanı gibi mevsimsel faktörlerden etkilenen sözleşmeyle çalışanlardır. Bu çalışanlar, iş sözleşmelerinin belli özelliklerine göre ücretli çalışanlar veya kendi hesabına çalışanlar olarak sınıflandırılabilir. NACE NACE (Nomenclature statistique des Activités économiques dans la Communauté Européenne) Avrupa Birliği´nce 1970´den beri geliştirilen ekonomik faaliyetlerin çeşitli istatistiki sınıflamalarını göstermek için kullanılmaktadır, ´istatistiksel birimler´le (ki bu durumda bir faaliyet birimidir, örneğin girişim gibi bir ekonomik varlığı oluşturan tek bir firma veya firmalar grubu) ilgili verilerin kategorize edilmesi için kullanılır. Bu birimlere ilişkin geniş bir çeşitlilikte istatistiklerinin (üretim sürecindeki girdi ve çıktılar, sermaye oluşumu ve finanssal işlemler gibi) hazırlanması için temel sağlar. NACE' in Bölümler Ve Gruplar İçin Kriterler NACE´nin bölüm ve gruplarının (sırasıyla iki ve üç dijitlik kategoriler) belirlenmesinde etken olan temel kriterler, bir ekonomide belli ilişkilerin ve birimlerin yapılarındaki benzerlik düzeylerini belirlemede etken olan üretim birimine ait faaliyetlerin nitelikleriyle ilişkilidir. Faaliyetlerin ana yönleri şunlardır:(i) Üretilen mal ve hizmetlerin karakteri (niteliği),(ii) Mal ve hizmetlerin yer aldığı kullanımlar ve(iii) Üretimin girdileri, süreci ve üretim teknolojisi.Bu kriterlere verilen ağrılıklar, bir kategoriden diğerine değişiklik göstermektedir. Bazı durumlarda, örneğin, gıda üretimi, tekstil, deri sanayi, makine ve teçhizat üretimi ve hizmet sanayi kategorilerinde kriterlerin birbirine çok yakın olmaması nedeniyle ağırlık belirleme önem taşımaz. Ara ürünlerde, en büyük ağırlık maddelerin (kalemlerin) fiziksel bileşimi ve üretim aşamasına verilir.Üretim süreci karmaşık olan mallarda, çoğunlukla maddelerin (kalemlerin) son kullanımına, üretim teknolojisi ve organizasyonuna malların fiziksel oluşumunun üstünde öncelik verilir. NACE Rev.1 Bu problemler karşısında, seksenli yıllarda AB´nin ekonomik faaliyet sınıflamasını uluslararası standartlarla düzenleme olanağının dikkate alınması kararı alınmıştır. Şubat 1989´da Birleşmiş Milletler İstatistik Komisyonu tarafından benimsenen Tüm Ekonomik Faaliyetlerin Uluslararası Standart Sanayi Sınıflamasının (ISIC Rev.3) üçüncü revizyonunda, Birleşmiş Milletler İstatistik Ofisi ve Eurostat´ın oluşturduğu karma çalışma grubu, Eurostat ve Üye Ülkelerin temsilcileriyle birlikte yer almıştır. Müteakiben, Eurostat ve Üye Ülkelerin temsilcilerinden oluşan bir çalışma grubu NACE 1970´in revize edilmiş bir versiyonu olan NACE Rev.1´i geliştirdi. ISIC Rev.3´ün yapısından başlayarak, ISIC´ta yeterince temsil edilmeyen, Üye Ülkelere ait daha önemli faaliyetlerini yansıtan yeterli detaylar eklenmiştir. Ulusal sınıflamaların özel nitelikleri bu süreçte dahil edilmiştir. NACE Rev.1 - İlk Güncellenmesi Üye Ülkelerde kazanılan deneyimler bazı ufak değişikliklerin istendiğini ortaya koymuş ve Komisyon Yönetim Komitesinin onayı ile Komisyon Yönetmeliğini (EEC) No 761/93 çıkarmıştır NACE Rev.1.1 NACE Rev.1.1, NACE Rev.1´in yeniden yapılanmasında etkisi olmayan önemsiz güncellemelerden ibarettir. Güncellemenin amacı aşağıdaki hususları yansıtmaktır:1. NACE Rev.1 geliştirildiğinde, var olmayan yeni faaliyetleri2. NACE Rev.1 geliştirildiğinden beri, teknolojik değişime ya da ekonomik gerçeklere bağlı olarak önemi oldukça artan faaliyetler3. Orijinal NACE Rev.1´deki maddi hataların düzeltilmesi.NACE Rev.1.1 Temmuz 2002´de ECSC Antlaşması´nın sona ermesine bağlı olan değişiklikler ve başlığındaki birkaç değişiklikten başka çok az ek madde içerir. Temel değişimler şunlardır:1. NACE 29.40´ın (Takım tezgahları imalatı) üç sınıfa ayrılması; taşınabilir elle kullanılan, metal işleri ve diğer.2. NACE 40.10´un (Elektrik üretimi, iletimi ve dağıtımı) biri üretim, biri iletim ve biri de dağıtım ve satış olmak üzere üç yeni sınıfa ayrılması. 3. NACE 40.20´nin (Gaz üretimi ve dağıtımı) biri üretim, biri dağıtım ve satış olmak üzere iki sınıfa ayrılması.4. NACE 51.64´ün (Büro makineleri ve malzemeleri toptan ticareti) ve NACE 51.65´in (Sanayi, ticaret ve denizcilikte kullanılan diğer makinelerin toptan ticareti) sınıflarının her birinin iki yeni sınıfa bölünmesi. 5. Arama merkezi faaliyetleri için yeni bir sınıf.6. Yazılım üretimi için yeni bir sınıf.7. NACE 90.00´ın (Kanalizasyon ve atıkların toplanması, hıfzısıhha ve benzeri hizmetler) kanalizasyonun toplanması ve işlemden geçirilmesi; diğer atıkların toplanması ve işlemden geçirilmesi; hıfzısıhha ile ilgili iyileştirmeler ve benzeri faaliyetler için üç sınıfa bölünmesi. NACE Rev1.1 yonetimi Komisyon ve Üye Ülke temsilcileri komitesi, Yönetmeliğin uygulanmasını izlenmesi, ufak değişikliklerin yapılması (örneğin teknolojik değişimlerin yansıtılması) ve ekonomik faaliyetler sınıflamalarıyla ilgilenen uluslararası organizasyonlarla birlikte hareket edilmesi hususlarında görevlidirler. NACE 1970 Sonunda, 1970´te NACE (Nomenclature générale des Activités économiques dans les Communautés Européennes) Avrupa Birliği Dahilindeki Ekonomik Faaliyetlerin Genel Sanayi Sınıflaması derlenmiştir. İsminin açıkladığı üzere, tüm ekonomik faaliyetleri kapsayan bir sınıflamadır. NACE 1970´in 2 ana sakıncası vardır: 1. Birlik yasasınca kapsanmadığından, veriler çoğunlukla ulusal sınıflandırmalara göre toplanmakta ve daha sonra geçiş anahtarlarıyla NACE formatına çevrilmekteydi. Ancak, bu geçiş anahtarları yeterli düzeyde uyumlu veri üretmemekteydi.. 2. NACE 1970 uluslararası tanınmış bir çerçevede geliştirilmediğinden, diğer ekonomik faaliyet sınıflamalarıyla karşılaştırılabilirliği zayıftı. NACE-ISIC Bağlantısı NACE Rev.1.1, ISIC Rev.3.1´in basit bir alt bölümüdür. ISIC Rev.3.1´in ilk düzeyi (kısımlar) değiştirilmeksizin, NACE Rev.1.1´e alınmıştır, fakat bazı yerlerde alt kısımlara ayrılmıştır. ISIC Rev.3.1´in ikinci düzeyi (bölümler) değiştirilmeksizin, NACE Rev.1.1´e alınmıştır. ISIC Rev.3.1´in üçüncü ve dördüncü düzeyleri (gruplar ve sınıflar), NACE Rev.1.1´de Avrupa gereksinimlerine göre bölünmüştür. Fakat NACE Rev.1.1´in grup ve sınıfları türetilmiş oldukları ISIC Rev.3.1´in grup ve sınıflarıyla birleştirilebilir. ISIC Rev.3.1 ile karşılaştırıldığında, NACE Rev.1.1´in daha fazla bölümlere ayrılmış olmasının amacı Avrupa ekonomisinin yapısına daha uygun bir sınıflama elde etmektir. ISIC Rev.3.1´in grup ve sınıfları NACE Rev.1.1 için bölünmüş olduğundan (daha ileri hiyerarşik seviyeler sunmamasına rağmen), NACE Rev.1.1´deki ilgili elemanların bazıları ISIC Rev.3.1´deki ilgili numaralardan farklı olarak yeniden kodlanmak durumundaydı. Bu nedenle, gruplar ve sınıflar düzeyindeki tek bir faaliyet NACE Rev.1.1´de, ISIC Rev.3.1´dekinden farklı bir nümerik koda sahiptir. NACE-Kodlama Sistemi NACE Rev.1.1´in kodlaması şunları içerir: - Alfabetik bir kodla belirlenen başlıklardan oluşan ilk düzey (kısımlar) - İki karakterlik alfabetik kodla belirlenen başlıklardan oluşan bir ara düzey (alt kısımlar) - İki dijitlik nümerik bir kodla belirlenen başlıklardan oluşan ikinci düzey (bölümler) - Üç dijitlik nümerik bir kodla belirlenen başlıklardan oluşan üçüncü düzey (gruplar) - Dört dijitlik nümerik bir kodla belirlenen başlıklardan oluşan dördüncü düzey (sınıflar). NACE Rev.1.1´in kolay tanımlanmasını sağlamak için, NACE Rev.1.1 kodlarındaki ikinci ve üçüncü yerler arasına nokta yerleştirilmiştir. NACE-Sahiplik Turu NACE sahiplik türüne, yasal organizasyona ya da operasyon türüne göre ayırım yapmaz, çünkü böyle kriterler faaliyetin kendisiyle ilgili değildir. Birimlerin ortak girişim olup olmadığına, sahipliğin devlet veya özel olup olmadığına ve girişimin birden fazla birimden oluşup oluşmadığına bakılmaksızın, aynı ekonomik faaliyette bulunan birimler aynı şekilde sınıflandırılır. Yasal sahiplik, organizasyon veya operasyon türüne göre oluşturulan sınıflamalar faaliyet sınıflamasından bağımsız olarak yapılabilir. NACE ile çapraz sınıflamaların kullanışı, ekstra bilgi sağlar. Benzer şekilde, imalat birimleri yaptıkları ana ekonomik faaliyet türüne göre sınıflandırılırlar, elektrikli aletle veya elle çalışılmasına, fabrika veya evde yapılmasına, modern veya geleneksel yöntem kullanılmasına göre değil. NACE-Sınıfları İçin Kriterler Hangi faaliyetlerin birleştirileceği ve hangi faaliyetlerin ayrılacağı konusuyla ilgili kriterlerde girişimler sınıfların (dört dijitlik kategoriler) tanımlanmasında merkezi konumdadır. Girişim veya birimlerin faaliyet türlerinin sanayi sınıflaması için çoğu zaman NACE sınıflarının pratik olarak kullanılmasını ve her bir sınıfa düşen birimlerin ifa ettikleri faaliyet türleri açısından mümkün olduğunca benzer olmasını sağlamak amaçlanmıştır. NACE´nin sınıfları mümkün mertebe aşağıdaki iki koşulu sağlayacak şekilde tanımlanmıştır: (i) Belli bir sınıfı tanımlayan mal ve hizmetlerin kategorisine ilişkin ürün o sınıfta yer alan birimlere ait çıktıların büyük bir kısmını açıklar. (ii) Bir sınıf, bu sınıfı tanımlayan mal ve hizmetlere ait kategorinin çoğunu üreten birimleri içerir. Bir sınıfta, çoğunlukla o sınıfı tanımlayan mal ve hizmetleri üreten birimler kapsanır. NACE-Uluslararası Karşılaştırılabilirlik Uluslararası karşılaştırılabilirliği sağlamak için, Avrupa Birliği dahilinde kullanımı kabul edilen tanımlar, Birleşmiş Milletler Tüm Ekonomik Faaliyetlerin Uluslararası Standart Sanayi Sınıflamasının (ISIC Rev.3.1) başında verilenlerle ve Birleşmiş Milletler Ulusal Hesaplar Sistemi ile doğrudan bağlantılıdır. NACE-Yasal Zorunluluk Üye Ülkeler ve Komisyon, NACE Rev.1´in tüm Üye Ülkelerde aynı zamanda ve aynı şekilde sunulmasına karar vermişlerdir. Avrupa Bakanlar Konseyi 9 Ekim 1990´da Yönetmeliği kabul etmiştir. Yönetmelik, 24.10.1990 tarih ve No L 293 numaralı Avrupa Birliği Resmi Gazetesinde 3037/90 numaralı Yönetmelik (EEC) olarak basılmıştır. Yönetmeliğin metni bu yayının ikinci bölümünde bulunabilir. EEA (European Economic Area - Avrupa Ekonomik Alanı) Anlaşması aynı zamanda EFTA ülkelerinin de uyarlamak zorunda olduğu NACE Rev.1´e bir referans eklemiştir. NACE-ye lkelerde Başlangıçtan itibaren, Avrupa Komisyonu tüm Üye Ülkeler tarafından istatistiki verilerin derlenmesinde ve sunulmasında NACE Rev.1´in kullanılmasını hedeflemişti. Avrupa Birliğine Üye Ülkelerin derlediği istatistiklerden ekonomik faaliyet sınıfını içeren istatistikler, artık NACE Rev.1.1´e göre ya da bundan türetilen ulusal sınıflamaya göre derlenmek zorundadır.Bu zorunluluğun tüm istatistik türlerine uygulandığı vurgulanmalıdır, yani sadece ulusal amaçlar için derlenmiş olan istatistikler ve henüz Avrupa İstatistik Sisteminin bir parçasını oluşturmayan istatistikler için de uygulanmaktadır. Böylece, bu koşul Avrupa ekonomik faaliyetler sınıflamasını ulusal sınıflama için de bağlayıcı bir olmuştur.NACE Rev.1.1 Yönetmeliği Üye Ülkelerin ulusal amaçlar için NACE Rev.1.1´den türetilmiş ulusal bir versiyonu kullanmalarına izin vermektedir. Fakat bu gibi ulusal versiyonlar NACE Rev.1.1 tarafından belirlenen yapısal ve hiyerarşik çerçeveye uymak zorundadır.Bütün Üye Ülkelerin hemen hemen hepsi ulusal amaçları doğrultusunda 5 dijitlik ilaveyle ulusal versiyonlarını geliştirmiştir. NAICS NAICS Kuzey Amerika´nın faaliyet sınıflamasıdır. NAICS Kanada, Meksika ve Birleşik Devletler için bu üç ülkenin ekonomilerine ilişkin analizleri kolaylaştırmak amacıyla genel sanayi tanımlarını sağlamak üzere geliştirilmiştir. NAICS üretime ya da arza dayalı kavramsal bir çerçevede oluşturulmuştur. Bu aynı veya benzer üretim süreçlerini kullanan üretim birimlerinin NAICS kapsamında birlikte gruplandıkları anlamına gelmektedir. NCE 1965´te NCE (Nomenclature du Commerce dans la CEE - Avrupa Topluluğu Ticaret Sınıflaması) bütün ticari faaliyetleri kapsamak üzere derlenmiştir.1967´de her ikisi de ana bölümlerden oluşmak üzere, önce hizmetler sınıflaması ve bunu takiben tarım sınıfı derlenmiştir. NICE 1961 ve 1963 arasında NICE (Nomenclature des Industries établies dans les Communautés Européennes - Avrupa Topluluğunda Kurulmuş Sanayilerin Sınıflaması) geliştirilmiştir. Orijinal 1961 versiyonu 3 dijite kadar genel bölümlere sahipti. Revize edilmiş 1963 baskısında daha detaylı alt bölümler vardı. NICE madencilik, enerji üretimi, imalat sanayi ve inşaatı kapsamaktaydı. Nihai Ürün Tüm süreçleri tamamlanmış olan, üründür. Nomenklatur Nesnelerin sistemli bir şekilde isimlendirilmesi ya da nesneler için kullanılan isim ya da terim sistemidir. Sınıflamalarda nomenklatür dahilinde kategorilerin ya da maddelerin sistemli bir şekilde isimlendirilmesi söz konusudur. Her ne kadar ´nomenklatür´ kavramının kapsamı ´sınıflama´ kavramının kapsamından daha dar olsa da ´sınıflama´ ve ´nomenklatür´ terimleri sıklıkla birbirinin yerine kullanılır. Nomenklatür esas itibarıyla gözlemlerin tanımlanmasında kullanılan bir uygulamadır; sınıflamada ise gözlemler aynı zamanda yapılandırılır ve kodlanır. Ortakçılar Ortakçılar, kendi hesabına çalışılan iş yaparlar ve bu sıfatla, bazı üretim araçlarının (arazi, bina, makine vb.) sahipleriyle veya kredi ya da hammadde sağlayıcılarla, toplam üretimin belli bir kısmına ödeme gerektiren ve işin nasıl yapılacağını önemli ölçüde gösteren açık veya dolaylı sözleşmelere sahiptirler. Ödemeler dengesı El kitabında bir ekonomideki ekonomik işlemlerin dünyanın geri kalanıyla karşılaştırmalı olarak ölçülmesine yönelik metodoloji anlatılmaktadır. BPM5, Uluslararası Para Fonu´nun sorumluluğundadır. Örtüşme İki ya da daha fazla sınıflama kavramının kısmen ya da bütünüyle kapsanması veya bunların ötesine geçilmesi, yani, bütünüyle ayrı olmamaları olarak tanımlanır. (Örneğin, ´sınıflama N´nin xy grubu sınıflama N´nin yx grubuyla kısmen ´örtüşmektedir´, g.g. 1). Pazar/Pazar Dişi NACE 1970´te pazar ve pazar dışı faaliyetler arasındaki fark dikkate alınmış olmasına rağmen, bu durum NACE Rev.1.1´in yapısında göz önüne alınmamıştır. NACE Rev.1.1´de normal olarak pazar dışı olan bazı sınıflar olsa da, (örneğin; bölüm 75´in bazı sınıfları) hem pazar hem de pazar dışı yürütülen faaliyetleri tanımlayan başka sınıflar da vardır. Perakende Ticaret NACE REV.1.1´in 52.´1 den 52.6´ya kadar olan perakende ticaret grupları, ekonomik faaliyeti öncelikli olarak malların kendi veya üçüncü kişiler hesabına, ağırlıklı olarak hane halklarına satışını yapmakta olan birimleri kapsamaktadır. Perakende ticaret faaliyeti, genelde herhangi bir kimsenin ulaşabileceği bir bina ve müştemilat içinde yürütülmektedir. Bununla beraber, mektup, telefon ve internet aracılığıyla sipariş üzerine satış, gezici araçlarla satış, geçici mekanlarda satış ve depo hizmetleri gibi perakende faaliyet oluşumları da bulunmaktadır. PRODCOM ´PRODCOM´ madencilik ve imalat (hizmetler hariçtir) için , AB üretim istatistikleri sisteminin kısaltmasıdır. Üretim istatistiklerinin dayandığı ürün sınıflaması (PRODCOM listesi) her yıl PRODCOM komitesince belirlenir. PRODCOM listesinin başlıkları HS ve CN´den elde edilmiştir, böylece üretim istatistikleri ve dış ticaret istatistikleri arasında karşılaştırma yapılması sağlanır. PRODCOM başlıklarının kodlanmasında sekiz dijitlik bir nümerik kod kullanılmış olup ilk altı dijit CPA kodu ile aynıdır. PRODCOM listesi bu nedenle CPA ile bağlantılı ve tutarlıdır. PRODCOM - Kontratlı (Sözleşme) İşleme PRODCOM istatistiklerinde kontratlı işleme (sözleşme işlemi) de kapsanmaktadır. Buradaki temel ilke, taşeronun ücretsiz olarak gerekli olan materyali işi verenden tedarik etmiş ya da kullanmış olması durumunda bile kapsama alınmasıdır. Bu üretim, taşeron tarafından kaydedilmelidir. Prensip olarak, kaydedilecek değer alınan ücretlerdir. Herhangi bir kontratlı işleme (sözleşme işlemi) düzenlemesinde, işi veren ile taşeron farklı girişimler olmalıdır; aynı girişime ait farklı tesisler arasında kontratlı işleme mümkün değildir. Mükerrerliği önlemek için,üretimin gerçek olduğu durumlarda kontratlı (sözleşmeli) işlemler,ilgili ülkenin girişimi tarafından rapor edilmelidir. PRODCOM-Amacı PRODCOM, PRODCOM listesinde yer alan her bir ürünün üretim miktarına ilişkin referans periyodu içinde ülke kayıtlarında yer alan istatistiklerin derlenmesi için yapılan bir araştırmadır. Amaç her bir ürün kapsamının 100 % elde edilmesi, yani bir diğer ifadeyle her ürünün eksiksiz olarak tüm üretim miktarı kayıtlarının elde edilmesi olmasına rağmen, bu gerçekçi değildir. Yönetmelikte, özellikle, küçük girişimlerden kaynaklanan yükü azaltmak için, çalışan sayısı 20 ve üzerinde olan girişimlerin araştırma kapsamına alınması gerektiğini ifade etmektedir. Tanımlanmış bir ürünü bütün girişimlerin üretmesinin imkansız olduğu açıktır. Yönetmelikte ülke kayıtlarından NACE sınıflamasının 4 basamak seviyesindeki kapsamın %90´nı elde edilebilmesi ifade edilmektedir. PRODCOM-Anket özellikleri PRODCOM yönetmeliğinin 2 nolu maddesine göre, üretimin değeri ve fiziksel hacmi normalde PRODCOM listesindeki ürünler için kaydedilmektedir. PRODCOM-Anketlerin Kapsam PRODCOM istatistikleri normalde, PRODCOM listesinde içerilen tüm ürünleri imal eden yerel birimlerin/girişimlerin tamamını kapsamaktadır. Yönetmenliğin, madde 3´ün Paragraf 3´te , içerilen temsiliyete ilişkin kurallar arasında, en az 20 kişiyi istihdam eden NACE Rev.1.1´in C, D ve E kısımlarındaki tüm girişimler kapsanmalıdır. Paragraf 2 ile uyumlu olacak şekilde, NACE Rev.1.1´in her bir (dört basamaklı) sınıfına ait üretimin en az %90´ının kaydı tutulmalıdır. PRODCOM-Değer Hesaplama Satış için tasarlanmış üretim/satışı yapılmış ürünlerin değeri, hesap dönemi boyunca elde edilmiş/elde edilecek olan satış fiyatları esaslı hesaplanmış olmalıdır. Bu aynı zamanda, ayrı fiyatlandırılmış olsa da paketleme ve ambalajlama maliyetini de içermektedir. Buna karşılık, aşağıda verilenler ise kapsam dışıdır: - her türlü tahsil edilen ciro vergileri ve tüketici vergileri - her türlü ayrı olarak tahsil edilen nakliye maliyetleri - müşteriye yapılan her türlü iskontolar Eğer nihai ürünler kiralanırsa ya da leasing yapılırsa (örneğin; bilgisayar donanımı, telefon tesisatı, çamaşır makinesi); söz konusu ürünler için elde edilebilir piyasa fiyatlarının, tahmini değerler olarak kaydedilmesi gerekir. PRODCOM-Diş Ticaret Sınıflaması PRODCOM yönetmeliğinin 2(2) nolu maddesine göre, PRODCOM listesinin her bir zorunlu başlığı, mallar ile ilgili olduğundan dolayı, Avrupa Birliği dış ticaret sınıflamasının, yani; sekiz basamaklı Birleşik Mal Sınıflaması (CN)´nin bir veya daha fazla başlığı ile tanımlanır. Bu sebepten dolayı, ´Birleşik Mal Sınıflaması´nın yorumlanmasına ilişkin genel kurallar, ilke olarak PRODCOM listesinin yorumlanmasına ilişkin olarak uygulanabilir. Denk gelen CN başlıkları, ´Dış ticaret sınıflama referansı, 2005 (HS/CN)´ sütununda yer almaktadır. ´Tanımlama´ başlığın tüm içeriğini her zaman kapsamaz. PRODCOM-Hacimler Normal olarak, CN´deki belli fiziksel birimler, üretim hacmini kayıt amacıyla adapte edilmiştir.. İstisnai durumlarda, farklı ve/veya tanımlayıcı bir birim kaydedilmektedir (@ işareti ile belirtilmiştir. PRODCOM´a ait olan bireysel birim başlıkları ´Fiziki birim´ sütununda verilmektedir. Bu kolondaki ´-´ işaretinin anlamı, bu özel başlık altında sadece değerin var olduğu, hacminin var olmadığıdır. PRODCOM-Kodları PRODCOM olarak isimlendirilen sütun, kayıtları tutulacak ürünlerin PRODCOM kodlarını içermektedir. Her bir başlık, aşağıda verilen yapıda 8 basamaklı koda göre tanımlanmaktadır: XX.XX.YY.ZZ Bu yapının ilk dört basamağı da NACE Rev.1.1 sınıflamasına karşılık gelmektedir. İlk altı basamak (XX.XX.YY) CPA kodudur (Avrupa Birliği Faaliyete göre Ürün Sınıflaması) ve son iki basamak (YY) CPA başlığı altındaki başlıkların sınıflamasını göstermektedir. Prodcom-Montaj İşleri Montaj işleri, PRODCOM´ da ayrı bir nicelik olarak yer almayan ürünlerin farklı bileşenlere göre montajı ve kurulması faaliyetlerini içermektedir. Aşağıda verilen iki tür montaj faaliyetleri arasında bir ayrım söz konusudur: a) Eğer montaj bileşenlerinin tamamı veya önemli bir bölümü imal eden ya da farklı bir fabrika (girişimin kendine veya başka bir girişime ait) tarafından monte edilmekte ise, montaj faaliyet değeri PRODCOM´ da verilen uygun kod altına kayıtlanmalıdır. Buradaki değer, sadece montaj için harcanan maliyetlerdir (montaj sırasında kullanılan malzemeler dahil), ciro üzerinden alınan her tür vergi kapsam dışı tutulmalıdır. Bu değer, fabrika üretim faaliyeti sırasındaki montaj maliyetlerini içermemelidir. b) Tersine, bir fabrika tarafından parçaların tamamı yada önemli bir bölümü üretim sürecinde fabrika tarafından yapılmakta ise (yine montaj için kullanılan materyal dahil), montaj faaliyet değeri, normalde bu tür parçaların üretim değeri nispeti üzerine eklenmelidir. Bu tür durumlar sorun olmasına karşın (büyük çaplı tesisatlarda) faaliyetler PRODCOM´ da özel montaj faaliyet kodu altına kaydedilmelidir. PRODCOM-Sanayi Hizmetleri Üretim, bundan sonra sanayi hizmetleri olarak geçecek olan tamir, bakım ve onarım, montaj ve ürünü işlemden geçirerek iyi duruma getirme işlemlerini de içermektedir. Birleştirilmiş Mal Sınıflaması tamamen bir mal sınıflaması olduğundan, sanayi hizmetlerini kapsam dışı tutmaktadır. Bundan dolayı, bu tür hizmetler için hiç bir CN referansı sağlanamaz (´dış ticaret sınıflaması referansı´ sütununda). Tek başına yapılan faturalama hizmetleri, uygun başlığın altında kaydedilebilir. PRODCOM-Tamir Ve Bakım Tamir ve bakım faaliyetlerinin değeri, ilgili kayıt kodları kullanılarak kaydedilmiş olmalıdır, bu şekilde tamir ve bakım için fatura edilen gerçek maliyetin değerinin kaydedilmesi gerekir. Tamir ve bakım; ürünlerin tamir ya da bakımı yapılarak, büyük çaplı yeniden inşasını içermektedir. Girişimin kendi ekipman ve teçhizatı için yaptıkları tamir ve bakım faaliyetlerinin kaydedilmemesi gerekir. PRODCOM-üretim Tipi Yönetmenliğin 2, (3) ve (4) nolu maddeler gereği , ankette farklı ürün kavramları kullanılmaktadır: - anket dönemi sırasında satılan üretim,- anket dönemi sırasında gerçek üretim (toplam üretim). Bu diğer ürünlerin imalatında anonim olan her tür ürünü kapsamaktadır. Bu kayıtlama biriminin kendinin yada aynı girişimin farklı bir fabrikası tarafından işlem gören ya da farklı bir girişim kontratı altında yapılan üretimi almaktadır: * diğer bir ürün içerisine işlenen ya da * diğer bir ürün içerisine bağlantısı olan´P´ sütunu iki koddan birisini içermektedir:S = satılan üretim (S) herhangi bir zamanda üretilmiş, fakat referans dönemi içinde satışı yapılmış (faturalanmış) üretimT = toplam üretim (T) Satılmasına, stoklara konulmasına ya da ileriki üretimlerde kullanılmasına bakılmaksızın, referans dönemi boyunca yapılan gerçek üretim. PRODCOM-Z bütünleşmeleri Z bütünleşmeleri, PRODCOM listesinin başlıkların CN´ de olduğundan daha büyük detaylarda başlıklara bölünmesi durumunda, PRODCOM verilerinin CN verileri ile karşılaştırılması için gereklidir. Z bütünleşmelerinin bileşeni olan PRODCOM başlıkları zorunludur. Kümelemenin sonucunun CN ile olan bağlantısı açıktır. Bir Z bütünleşmesi, 8 basamaklı bir PRODCOM koduna ait 7. Pozisyonundaki Z ile tanımlanabilir. Referans Sınıflamalar Referans sınıflamalar, konu alanına bağlı olarak Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), Uluslararası Para Fonu (IMF), Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO), Dünya Sağlık Örgütü (WHO), ya da Dünya Gümrük Örgütü´nün (WCO) kurulları gibi Birleşmiş Milletler İstatistik Komisyonu ya da diğer yetkili uluslararası kurullar tarafından onaylanan uluslararası anlaşmaların ürünü olan ekonomik ve sosyal sınıflamalardır. Dolayısıyla, referans sınıflamalar geniş ve resmi kabul görmüştür ve sınıflamaların hazırlanmasına yönelik kılavuz ilkeler olarak tavsiye edilmektedir. Kategorilerin yapısı, karakteri ve tanımı göz önünde bulundurulmak suretiyle diğer sınıflamaların geliştirilmesi ya da revize edilmesine yönelik modeller olarak kullanılabilirler. Referans Sınıflamaları Birleşmiş Milletler İstatistik Komisyonu ya da ILO, IMF, UNESCO gibi kendi konularına ilişkin alanlarda yetkin uluslararası kuruluşlar tarafından uluslararası anlaşmalarla kabul edilen ekonomik ve sosyal sınıflamalardır. Bu nedenle referans sınıflamaları yaygın ve resmi şekilde kabul görmüş ve sınıflamaların hazırlanması için rehber olarak tavsiye edilmiştir. Referans sınıflamaya örnek olarak Birleşmiş Milletlerin ISIC Rev.3´ü (International Standart Industrial Classification of All Economic Activities, Revision 3) verilebilir. Revize Edilmiş Sınıflama Bir önceki sınıflamanın yerini alan sınıflamayı ifade eder. Sınıflamada yapılan bir değişikliğin sınıflama adının değişmesiyle sonuçlanması gerekmemektedir; bu bir versiyon numarası kullanılması yoluyla da belirtilebilir. (Örneğin; ISIC Rev. 3, ISIC Rev.2´nin yerini almıştır.) Revize edilmiş bir sınıflama genellikle kavramsal temelin, benzerlik ölçütlerinin ve/veya kapsama alanının yeniden düşünülmesini içerir ve güncellenmiş sınıflamadan ayrı tutulması gerekir. Revizyon Planları HS´in revizyon süresi 5 yıldır. HS 2001´de 1 Ocak 2002´de sunulmak üzere güncellenmiştir. Tutarlılık ve şeffaflık gibi unsurlar nedeniyle bağlantılı sınıflamalara ilişkin yapılan revizyonların eşzamanlı gerçekleşmemesinden dolayı, Eurostat ve BM, ISIC/CPC ve NACE/CPA´nın güncellenmesi/revizyonu için ortak bir zaman planı belirlemiştir: 2002 ISIC/CPC (ve NACE/CPA) güncellemesi 2007 ISIC/CPC (ve NACE/CPA) revizyonu Güncellenmiş NACE ve CPA, BM ve Eurostat arasında yakın bir işbirliğiyle ISIC ve CPC´nin güncellenmesine paralel olarak geliştirilmiştir. Sanayi Makineleri Esas itibariyle ev dışı bina ve müştemilatlarında kullanmak üzere üretilen mal ve ekipmanlardır, örneğin imalat aletleri, çamaşırhane tipi çamaşır makinesi. Sermaye Malları Sermaye malları, mal ve/veya hizmet üretimi için kullanılan, ham madde ve yakıt dışında kalan diğer mallardır. Bunlar fabrika binaları, makineler, lokomotifler, kamyonlar ve traktörleri içermektedir. Arazi genellikle bir sermaye malı olarak dikkate alınmamaktadır. Seviye Seviye, bir kategori ya da bir kategori grubu dahilindeki hiyerarşi içinde bulunulan konumu ifade eder. Sınıf Sınıf, bir hiyerarşi içindeki belirli bir seviyeyi betimlemek için kullanılan bir başlık/isimdir. (Örneğin, Kısım, Bölüm, Grup, Sınıf.) Genellikle sınıflamanın alt seviyelerinden birini, çoğunlukla da en alt seviyeyi ifade eder. (Örneğin, ISIC Rev. 3´te en düşük seviye (4 basamak) sınıf olarak adlandırılmaktadır; CPC´de ise sınıf en sondan bir önceki en düşük seviyedir.) Kullanılması zorunlu değildir. Sınıflama Sınıflama, verilerin karşılaştırılmasında ve/veya sunumunda ölçülebilen bir veya birden fazla değişkene tahsis edilebilinecek farklı, ayrıntılı ve ayrışık gözlemler kümesidir. Her ne kadar ´nomenklatür´ kavramının kapsamı ´sınıflama´ kavramının kapsamından daha dar olsa da ´sınıflama´ ve ´nomenklatür´ terimleri sıklıkla birbirinin yerine kullanılır. Bir sınıflamanın yapısı hiyerarşik ya da düz olabilir. Hiyerarşik sınıflamalar en genel seviyeden (bölüm gibi) en ayrıntılı seviyeye (sınıf gibi) kadar dizilir. Düz sınıflamalar (cinsiyet sınıflaması gibi) hiyerarşik değildir. İyi bir sınıflamanın özellikleri -  kategoriler ayrıntılı ve tamamen bağımsızdır. (Yani, bir kitlenin her bir üyesi mükerrerlik veya gözden çıkarma olmadan yalnız bir kategoriye tahsis edilebilir); - sınıflama diğer ilgili (ulusal ya da uluslararası) standart sınıflamalarla karşılaştırılabilir durumdadır; - kategoriler kararlı yapıdadır, yani sıklıkla ya da uygun gözden geçirme, gerekçelendirme ve belgeleme yapılmaksızın değiştirilmezler; - kategoriler standart formatta bir başlıkla tanımlanmıştır ve açıklamalarla, kodlama dizinleriyle, kodlayıcılarla ve ilgili sınıflamalarla dönüşüm tablolarıyla desteklenir (aynı sınıflamanın önceki versiyonlarını da içerecek şekilde); - kategoriler sınıflama ilkelerince belirlenen limitler dahilinde iyi dengelenmiştir (yani, ne çok fazla kategoridedir ne de birkaç kategori halinde değildir). Bu genellikle önem ölçütlerinin uygulanmasıyla sağlanır (istihdam, ciro vb. değişkenlerinde büyüklük limitleri); - kategoriler ilgili oldukları alanlardaki (toplum ya da ekonomi gibi) gerçekleri yansıtır (bir sanayi sınıflamasında kategoriler ülkenin sanayi faaliyetlerinin bütününü yansıtmalıdır); ve - sınıflama, talimatlar, kılavuzlar, kodlama dizinleri, el kitapları ve eğitimle desteklenir. Sınıflama Birimi Sınıflamada sınıflandırılacak temel birimdir. (Bir faaliyet sınıflamasında bu işyeri ya da girişim olacaktır; mesleki sınıflamada ise iş olacaktır.) Sınıflama Kategorisi Başlığı Bir kategorinin içeriğin yansıtılması ve kategoriler arasında ayrım yapılmasını sağlamak üzere seçilmiş bir sözcük ya da sınırlı sayıda sözcükten oluşan bir kümedir. Hiyerarşik bir sınıflamada toplanmış grupların başlıkları her zaman yalnızca onları oluşturan bütün alt grupları içermelidir. Bir ´başka yerde sınıflandırılmamış´ grubunun başlığı b.y.s. eklenerek ait olduğu daha geniş bir grubun başlığını anımsatmalıdır. Sınıflama Mevcudiyeti RAMON, Eurostat´ın sınıflama sunucusu, ekonomik analiz, çevre, eğitim, meslekler, ulusal hesaplar vs. gibi değişik alanlarda kullanılan uluslararası istatistiki sınıflamalarla ilgili mümkün olduğunca çok bilgiyi erişilebilir hale getirmeyi amaçlamaktadır. Erişileme hazır sınıflamalarda, bilgi aşağıdaki hususları kapsar: genel tanım; sınıflamanın yapısı (yani kodlar ve başlıklar); açıklayıcı notlar; sınıflamalar arasında geçiş tabloları; metodolojik dokümanlar; sınıflamalarla -yakın ya da daha az yakın- ilgili genel bilgiler. Erişime hazır sınıflamalarda, bilgi tüm Avrupa Birliği resmi dillerinde sunulur. Amaç uluslararası istatistiki sınıflamalar hakkında herhangi bir bilgiyi arayan kişilere bir merkezi referans noktası oluşturmaktır. RAMON sunucusunda güncel ISIC/CPC ve NACE/CPA sınıflamalarına erişilebilir. RAMON sunucusuna Web´de aşağıdaki adresten ulaşılabilir: http://www.europa.eu.int/comm/eurostat/ramon/ Sınıflama Revizyonları Değişen ekonomik yapılar ve yeni teknoloji, mevcut olan faaliyet ve ürünlerden daha önemli hale gelen yeni faaliyet ve ürünleri ortaya çıkarır. Bu nedenle, bu tür değişimler her zaman istatistiki sınıflamaların derlenmesinde güçlükler yaratır. Sınıflamanın uygunluğunun zamanla azalması nedeniyle revizyonlar arasındaki süre uzun olmamalıdır, diğer taraftan bu süre kısa da olmamalıdır, çünkü verinin zaman boyutunda karşılaştırılabilirliği ters yönde etkilenebilir. Herhangi bir sınıflama revizyonu, özellikle yapısal değişiklikleri içeriyorsa, zaman serilerinde kırılmalara neden olmaktadır. Sınıflama Sorumlusu Sınıflamaların geliştirilmesinden, bakımında, uygulanmasından, yürürlüğe konmasından ve yorumlanmasından sorumlu kurum ya da istatistiki alanları ifade eder. Sorumluların işbirliği içinde çalışması sınıflamaların uyumlaştırılması açısından önemlidir. Sınıflamalar sıklıkla politikaları uygulamaktan sorumlu olanlar tarafından ya da onların adına oluşturulur. Bu gibi durumlarda genel olarak sorumlu, idari kurum olacaktır ve bazen istatistiki kurumla işbirliği içinde olacaktır. Örneğin, tarife sınıflamaları her ne kadar istatistiki amaçlara yönelik olarak da kullanılsa da tarife sınıflamalarından sıklıkla Gümrük kurumları sorumlu olur. Sınıflama Yapısı Bir sınıflamanın kategorilerinin ne şekilde düzenlendiğini, gruplandırıldığını ve alt bölümlere ayrıldığını ifade eder. Bir sınıflamanın kategorileri hiyerarşik ya da düz bir yapı çerçevesinde düzenlenebilir. Düz sınıflamalarda kategoriler tek bir seviyede düzenlenir. Hiyerarşik sınıflamalarda gözlemlenen değişkenin ölçülmesinde (belirtme) farklı çözünürlük (ayrışma) seviyelerine tekabül eden birkaç seviye bulunur. Sınıflamalar Ailesi Uluslararası ekonomik ve sosyal sınıflamalar ailesi, ekonomi, demografi, çalışma, sağlık, toplum refahı, coğrafya, çevre ve turizm gibi konularla ilgili kılavuz ilkeler olarak Birleşmiş Milletler İstatistik Komisyonu ya da yetkili diğer uluslararası organlar tarafından uluslararası düzeyde onay görmüş sınıflamalardan oluşur. Sınıflamaların Uluslar arası Düzeyde Entegrasyonu Doksanlı yıllarda uluslararası istatistiki sınıflamaların kapsamlı bir revizyonu olmuş ve bunun sonucunda istatistiki sınıflamalara ilişkin entegre bir sistem olarak yeni sınıflamalar geliştirilmiştir. Bu şekilde a) birçok ürün sınıflaması uyumlu hale gelmiş ve b) ana üretim sınıflamaları, ekonomik kökenli kriterler vasıtasıyla ekonomik faaliyetler sınıflamasıyla ilişkilendirilmiştir. Dünya düzeyinde (esas olarak Birleşmiş Milletlerin himayesinde) bu entegrasyona ek olarak, diğer bölgesel örnekler, örneğin Avrupa Birliği ya da Kuzey Amerika Ülkeleri, kendi sınıflamalarını global sınıflamalarla değişik düzeylerde ilişkilendirmiştir. Bu ise Avrupa seviyesinde, ulusal, Avrupa Birliği ve global seviyedeki çeşitli sınıflamaların uyumlu hale getirilerek ilişkilendirildiği entegre bir sistemin gelişiminde etken olmuştur. Birleşmiş Milletler Uluslararası Ekonomik ve Sosyal Sınıflamalar Uzmanlar Grubu tarafından, revize sistemdeki entegrasyonun düzeyine bağlı olarak kendi sınıflamalarının tipolojisi geliştirilmiştir. Burada referans, ilgili ve elde edilmiş sınıflamalar arasındaki fark verilmiştir. Sınıflandırma Bu terim, sınıflandırma işini ya da bir ya da bir birimine veya gözleme sınıflama kodu atfedilmesini ifade eder. Sınır Bilinen ya da tanınan bir miktarın, alanın ya da kapsama alanının sınırını ifade eder. Her sınıflamanın ve onu teşkil eden faaliyetler, mallar ve meslekler gibi kategorilerin kendilerine ait sınırları vardır. Münferit sınıflamaların sınırlarının örtüşmesi mümkün olsa da, her bir münferit sınıflamanın içerisinde örtüşme olmaması gerekmektedir. Sözleşme Taraflar arasında görüş birliği, kullanım ya da resmi anlaşma uyarınca belirlenen genel bir kural, yöntem ya da uygulamadır. Sözleşme, hem belirli sınıflamaların kabul edilmesinde hem de bunların yorumlanma ve kullanılma yollarında geçerli olabilir. Resmi Uluslararası Sözleşmeler sıklıkla Gümrük İşbirliği Konseyi (CCC) gibi organizasyonları kurmak amacıyla imzalanır. Kuruluşun görev ve amaçları, Sözleşme şartlarında belirtilir. Bunlar aynı zamanda hükümetleri Uluslararası Çalışma Örgütü´nün Çalışma Sözleşmeleri´nde yapıldığı gibi, onay verilmesi üzerine belli politikalara ya da mevzuata bağlama amacına yönelik olarak da tasarlanabilir. Standart Hale Getirilmiş Başlık Ve Kodlar Başlıkların ve bunların sınıflamalardaki kodlarının standart hale getirilmesini ifade eder. Örneğin, b.y.s.(başka yerde sınıflandırılmamış) kategorilerinin başlık ve kullanımları, bunlara verilen kodlar ve sıfırla biten kod normal koşullar altında standart hale getirilmelidir; örneğin, b.y.s. grubunu isimlendirirken toplanmış grubun isminin kullanılması ve b.y.s. kategorilerinin son basamağı olarak 9 sayısının kullanılması, daha yüksek bir seviyedeki kodlamaya sıfırın eşit olması yoluyla; örneğin, daha ayrıntılı bir kod için gerekli olan bilgilere ulaşılamadığından. Standart Sınıflamalar Öngörülmüş kurallar uyarınca yapılan ve genel olarak önerilen ve kabul gören sınıflamalardır. Bunların amacı bilginin toplama, kaynak, zaman dilimi ve benzeri ölçütler gözetilmeksizin tutarlı olarak sınıflandırılmasını sağlamaktır. Süreç Bir amaca yönelik sistemli eylemler serisidir. Genellikle tanımlanmış bir usulde üstlenilmiş devam eden bir eylem ya da işlemler kümesidir. Sınıflamanın geliştirilmesi ve muhafaza edilmesine uygulandığında süreç, sınıflamayı destekleyen ve sınıflamanın altında yatan kavram ve metodolojinin sınıflandırmaya dahil edilme yoludur; dolayısıyla sınıflamada en iyi uygulamaları teşvik eder. Tablo İstatistiki açıdan tablo, sistemli olarak sütun ve/veya satırlar halinde düzenlenmiş sayılardan oluşan bir listeyi ifade eder. Sınıflamada bu genellikle bir dönüşüm/uyum tablosunu ya da kodlama listesini ifade eder. Tanım Bir şeyin tam anlamını barındıran ifadedir. Sınıflamalarda tanım kategori tanımlanmasının içerdiği kavramların açıklanması anlamına gelir ve genellikle belirli kategorilere neyin kapsanıp neyin kapsanmadığını gösteren özgül örnekler içerir. Tanım/Tanımlayıcı Genellikle sınıflama kategorisinin içeriğini iletmek üzere tasarlanmış bir satır uzunluğunda bir ifade/isim/başlık/dizin girişi şeklindedir. Tema Tema, bir sözcüğün bir kavramı tanımlamasına/ifade etmesine yönelik olarak kullanılan belirli bir anlamı demektir. Terimlerin belirli bir sınıflamaya yönelik anlamları net olmalı, uzman olmayan kişilerin bunları kolaylıkla anlamasını sağlayacak şekilde açıklayıcı tanımlarla beraber kullanılmalı ve sınıflama uzmanları ve istatistik sonuçlarının esas kullanıcılarınca kabul edilmiş olmalıdır. Terim Terim, bir sözcüğün bir kavramı tanımlamasına/ifade etmesine yönelik olarak kullanılan özel bir anlamı demektir. Terimlerin belirli bir sınıflamaya yönelik anlamları net olmalı, uzman olmayan kişilerin bunları kolaylıkla anlamasını sağlayacak şekilde açıklayıcı tanımlarla beraber kullanılmalı ve sınıflama uzmanları ve istatistik sonuçlarının esas kullanıcılarınca kabul edilmiş olmalıdır. Terminoloji Terminoloji, yaygın olarak kullanılan ya da bir sınıflamada kullanılmak üzere uyarlanmış olan terimler sistemini ifade eder. Daha geniş bir topluluk dahilinde daha genel anlamları olabilecek sözler ya da terminoloji verilmiş sınıflamalar bağlamında özel bir anlama gelebilir. Örneğin, sanayi sınıflamaları bağlamında ´sanayi´ ve ´homojenlik oranı´ sözcüklerinin özel ve benzersiz birer anlamı vardır. Ticaret NACE Rev.1.11´de, toptan ve perakende ticaret, ekonomik ana faaliyeti taşınabilir malların satın alınarak üzerinde değişiklik yapılmaksızın tekrar satılması olan ve/veya malın satıcısıyla alıcısı arasında aracılık yapılması olan bütün birimleri kapsar. Bu mallar sadece ambalajlamaya ve paketlemeye tabii tutulabilir, hiç bir surette her hangi bir dönüşüme tabii tutulmazlar. Toptan ve perakende ticaret yalnızca iki taraf arasında doğrudan ticareti değil, aynı zamanda bir veya birden fazla üçüncü şahıslar adına da anlaşma yapılmasını içerir. Bununla beraber esas olan, ana faaliyet, her ne şekilde olursa olsun satıcı tarafından dönüştürülmemiş olan ürünlerin ticareti olmalıdır. Ticaret Komisyonculuğu Grup 51.1, toptan komisyon ticareti, ana faaliyeti üçüncü kişiler adına mal ticareti yapan bütün birimleri kapsamaktadır. Bu birimler ticari temsilciler veya komisyoncular veya üçüncü kişi hesabına ticari işlemleri organize eden ticari birliklerdir. Perakende komisyon ticareti ayrı olarak gösterilmez; bölüm 52´nin ilgili sınıfında yer alır. Ticaretin Kendi İçinde Sınıflandırılması Perakende ticaret önce satış yeri türüne göre (mağazalardaki perakende ticaret: 52.1´den 52.5´e kadar olan gruplar; mağaza haricindeki perakende ticaret: 52.6 grubu) sınıflandırılmaktadır. Mağazada yapılan perakende ticaret yeni malların satışı (grup 52.1-52.4) ve kullanılmış malların satışı (grup 52.5) olmak üzere daha ayrıntılı sınıflamaya tabii tutulmaktadır. Mağazalarda yeni malların perakende satışı ise ihtisaslaşmış (tek ürün türüne yönelik) perakende satış (grup 52.2-52.4) ve ihtisaslaşmamış perakende satış (grup 52.1) olmak üzere daha da detaylandırılmaktadır. Mağazalardaki yeni malların ihtisaslaşmış perakende satışı da, satışı yapılan mal çeşitlerine göre daha detaylı alt bölümlere ayrılmaktadır. Yukarıda bahsedilen grupların birleştirilmesi ilave düzeyler olarak dikkate alınmak ve top-down metodunun kullanımında uygulanmak zorundadır. Ticari Mal Bir mal, takas edilebilen taşınır maldır. Bu üretim hattındaki akışlardan biri olabilir, eşsiz bir madde (Mona Lisa) olabilir ya da hizmet için ara materyal olabilir (yazılım disketi). Bu kavram gümrük sınıflamaları için kullanılmaktadır Top-Down Metodu Top-down metodu hiyerarşik bir yapıyı takip eder: bir birimin en düşük düzeydeki sınıflamasıyla daha yüksek düzeydeki sınıflaması tutarlı olmalıdır. Bu koşulun sağlanması için süreç en yüksek düzeydeki uygun pozisyonun belirlenmesiyle başlar ve aşağıda açıklandığı gibi sınıflama seviyelerinden aşağı doğru devam eder: Göreceli olarak katma değerin en yüksek payına sahip olan kısım belirlenir. Bu kısım dahilinde göreceli olarak en yüksek katma değer payına sahip olan bölüm belirlenir. Bu bölüm dahilinde göreceli olarak en yüksek katma değer payına sahip olan grup belirlenir. Bu grup dahilinde göreceli olarak en yüksek katma değer payına sahip olan sınıf belirlenir. Toptan Ticaret Toptan ticaret grupları, ekonomik faaliyeti öncelikli olarak ticari malları kendi isimleriyle perakendecilere, sanayi, ticari, kurumsal veya profesyonel kullanıcılara veya diğer toptancılara tekrar satış olan tüm birimleri kapsar. Toptan ticaret sadece ürün aralığına göre sınıflandırılmaktadır. İthalata ve/veya ihracat ticareti, yurtiçi toptan ticaret gibi diğer kriterler dikkate alınmamaktadır. Türetilmiş Sınıflamalar Referans sınıflamalarına dayandırılmıştır. Bunlar ya referans sınıflamalarının yapı ve kategorilerinin adapte edilmesiyle ve muhtemelen referans sınıflamanın sağladığının ötesinde ek detay sağlanmasıyla, ya da bir veya daha fazla referans sınıflaması birimlerinin yeniden düzenlenmesi ya da birleştirilmesiyle hazırlanabilir. Türetilmiş sınıflamalar çoğu zaman ulusal ya da uluslararası düzeyde kullanılmak üzere oluşturulur. Böyle bir sınıflamaya örnek Avrupa Birliğinin NACE Rev.1.1 sınıflamasıdır. Uyumlaştırma Sınıflamaların uyumlaştırılması, mümkün olduğunda, benzer ve farklı sınıflamaların altında yatan kavramların ve bunların benzer ve farklı tanımlarının, her bir sınıflamanın şartlarıyla ilgili sınırlamaların elverdiği ölçüde ilişkilendirilebilecek sınıflamalar üretmek amacıyla birbirine uyumlu hale getirilmesini içerir. Uyumlaştırma, verilerin analiz edilmesi amacına yönelik olarak, benzer tanım ve sınıflamaların kullanılması yoluyla ya da standartlar ve sınıflamalar arasında karşılaştırma yapma yollarını anlatan açıklamalardan oluşan karmaşık bir küme aracılığıyla birleştirilmesi ya da karşılaştırılması sürecidir. Sınıflamaların uyumlaştırılmasında, sınıflamaların değişik yapılarından gelen maddelerin ortak gruplandırılmasına ve yeniden gruplandırılmasına yönelik yapı blokları belirlenir. Sınıflamalar arasındaki küçük farklılıkların azaltılması ya da elenmesi bu süreci kolaylaştırılır. Sınıflamaların uyumlaştırılması, ilgili sınıflamaların sorumluları arasında devamlı ve düzenli olarak işbirliği ve bilgi alışverişi olmasını gerektirir. Bu gibi bir alışverişin olmaması durumunda benzer kavram ve kategoriler farklı şekillerde yorumlanır. Uyumlaştırma sürecinde sınıflamalar, referans, türetilmiş ya da ilgili sınıflamalar olarak açıklanabilir. Uzmanlaşma Oranı Bir sınıflama dahilindeki kategorilerin homojenliğine değer biçilmesine yardımcı olur. Uzmanlaşma oranı bir kategoride yer alan gözlemlerin bu gözlemler için kullanılan kitleyi bir bütün olarak ne derecede yansıttığını ölçer. (Örneğin; sanayi istatistiklerinde uzmanlaşma oranı bir ürün ve hizmetler sanayisinin o sanayiye özgü çıktısının toplam çıktısına oranıdır.) . Ücretli Çalışanlar Ücretli çalışanlar, ücretli çalışılan işler olarak tanımlanan iş türünü yapan kişilerdir. Sabit sözleşmeyle çalışan kişiler, aynı işverenle süreklilik esası üzerinden açık (yazılı/sözlü) veya dolaylı iş sözleşmesine veya böylesi sözleşmeler silsilesine sahip ve sahipliği devam edecek olan çalışanlardır. Süreklilik esası ulusal koşullara göre minimum olarak kararlaştırılmış süreden daha uzun olan istihdam dönemini vurgular. (Bu minimum dönem içinde kesintiye izin verilmişse, bu kesintilerin süresi de ulusal koşullara göre saptanmalıdır.) Düzenli çalışanlar, işverenin kendileri için ilgili vergileri ödemekten ve sosyal güvenlik katkısı sağlamaktan sorumlu olduğu ve/veya sözleşmeye dayalı ilişkilerin ulusal iş yasasına bağlı olduğu yerlerde ´sabit sözleşme ile çalışan´ kişilerdir. Ücretli Çalışılan İşler Ücretli çalışılan işler açık (sözlü veya yazılı) veya dolaylı iş sözleşmesinde çalışana, çalışılan birimin (bu birim bir ortaklık, kâr amacı gütmeyen kuruluş, devlet birimi veya hanehalkı olabilir) gelirine doğrudan bağlı olmaksızın temel bir ücret verilen işlerdir. Aletlerin tümü veya bir kısmı, sermaye ekipmanları, bilgi sistemleri ve/veya çalışanlar tarafından kullanılan bina ve araziler başkalarına ait olabilir ve çalışanlar sahip/sahipler veya sahiplerin yetkili kıldığı kişiler tarafından doğrudan veya belirlenmiş talimatlara göre yönetilirler.ücretli çalışılan işlerdeki kişilerin çalışma bedelleri, genellikle maaş ve ücret olarak ödenmekle birlikte satışlar üzerinden komisyon olarak, parça başına orantılı olarak prim veya gıda, barınma, eğitim gibi ayni olarakta ödenebilir. Ücretsiz Aile Çalışanları Ücretsiz aile çalışanları; aynı hanehalkı içinde yaşayan bir akraba tarafından işletilen piyasa odaklı işyerinde kendi hesabına çalışılan işi yapan çalışanlardır. Ücretsiz aile çalışanları, kuruluşun yöneticisiyle çalışma süresi açısından veya ulusal koşullara bağlı diğer faktörler açısından kuruluşun yöneticisiyle karşılaştırılabilir seviyede olmamaları nedeniyle kuruluşa ortak sayılmazlar. Geleneksel olarak bir akraba tarafından işletilen, bir ekonomik girişimde özellikle ücret ödenmeksizin çalıştırılan aynı hanehalkında yaşamayan gençler söz konusu olduğu durumlarda ´aynı hanehalkında yaşama´ koşulu aranmayabilir. Üretıcı Kooperatifi Uyeleri Üretici kooperatifi üyeleri, kendi hesabına çalışanlardır. Kendi hesabına çalışılan işler, ücretlerin doğrudan üretilen kendi tüketimleri kârın parçası olarak kabul edilen mal ve hizmetlerden elde edilen kâra veya potansiyel kâra bağlı olan işlerdir. Bu mal ve hizmet üreten kooperatifte, üretimin, satışların ve/veya kuruluşların diğer işlerinin organizasyonunda; kuruluşun yatırım ve gelirlerinin dağılımının belirlenmesinde, her bir üye diğer üyelerle eşit seviyede katılım sağlar. Üretim kooperatiflerinde, ´ücretli çalışanlar´ın, bu grupta sınıflanmayacağına dikkat edilmelidir. Üretım Üretim, ürün ile sonuçlanan faaliyettir. Ekonomik faaliyetlerin tamamı için kullanılmaktadır. Bu terim yalnızca tarım, madencilik ve imalat sanayi sektörleri ile sınırlı değil, aynı zamanda hizmet sektörü ile de ilişkilidir. Üretimi belirtmek için faaliyet türüne bağlı olarak, hizmetlerin sağlanması, işlem, imalat gibi çok daha özel terimler kullanılabilmektedir. Üretim ya fiziksel terime ya da değere göre değişik yollarla ölçülebilmektedir. Ürün Ürün ekonomik faaliyetin sonucudur. Mal ve hizmetler için kullanılan genel terimdir. Veri Elde Edilebilirliği Sanayi faaliyetinin istatistiki resmini eksiksiz oluşturmak için geniş çapta bilgiye ihtiyaç duyulmaktadır, fakat bilginin toplanması için uygun olan organizasyonel seviye verinin türüne göre değişiklik göstermektedir. Örneğin, bir şirketin kar verileri coğrafi açıdan bir kaç farklı yerle ilgili olarak tek bir merkezi yerden elde edilebilirken, ürün satış verileri her bir ayrı yer için elde edilebilir. Verinin gereğince araştırılması ve gözlemlenmesi için, istatistiki birimler kümesinin tanımlanması gerekmektedir. Yan ürün Tek bir gruba özel yan ürün, başka herhangi bir grupta üretilmeyen, teknolojik olarak aynı gruptaki diğer ürünlerin üretimine bağlı olarak ortaya çıkan ürünlerdir (örneğin, şeker üretiminde melas´ın elde edilmesi gibi). Tek bir gruba özel yan ürünler, diğer ürünlerin imalatında girdi olarak kullanılmaktadır. Normal yan ürün (yani, tek bir gruba özel olmayan), birkaç grupta üretilen, teknolojik olarak diğer ürünlerin üretimine bağlı olarak ortaya çıkan üründür (örneğin, petro arıtımı sürecinde elde edilen hidrojen, teknolojik olarak kömür karbonizasyonu ve petro kimya ürünleri imalatının sonucundan ortaya çıkabileceği gibi diğer ana kimyasal maddelerinin yer aldığı gruptaki üretime de benzemektedir). Yapı (Ağaç) Yapı, kategoriler arasında genellikle hiyerarşik olan ilişkilerin belirlenmesine giden yolları temin eder. Hiyerarşik bir sınıflamanın temeli bir ağaç yapısıdır. Bu ağaç yapısının her bir ayrıntılı kümesi içerdiklerine ait seviyedeki kategorilerin alt kümeleridir. Yapı BloklarI (Temel Maddeler) Yapı blokları, istatistiki sınıflamanın en temel maddeleri, yani, bir değişkenin en ayrıntılı kodlarıdır. Bir kategoriyi bir ya da birden fazla sınıflamada tanımlamak ya da sınıflamaları karşılaştırmak amacıyla tek başlarına ya da birleşim şeklinde kullanılabilirler. Bunlara verilebilecek örneklerin başında Uyumlaştırılmış Mal Tanım ve Kod Sistemi (HCDCS veya HS) gelir; burada kategoriler yalnız ülkeye özgü tarife ve ticaret sınıflamalarının inşa edilmesine yönelik olarak değil, aynı zamanda Standart Uluslararası Ticaret Sınıflaması´nın (SITC Rev. 3) yapı blokları ve Merkezi Ürün Sınıflamasının (CPC) ürün bileşeni olarak da kullanılmaktadır. SITC ve CPC, her bir HS kategorisini farklılık gösteren istatistiki ihtiyaçların karşılanmasına yönelik olarak yeniden gruplar haline getirir. Başka bir örnek ise, daha yüksek ISIC seviyelerinin yeniden oluşturulmasına yönelik olarak birleştirilebilecek Avrupa Topluluğunda Ekonomik Faaliyetlerin İstatistiki Sınıflaması´dır (NACE). Yapısal Bağlantılar Yapısal bağlantılar, farklı sınıflama kategorilerinin birbirine uygunluğunun sağlanması fırsatlarının doğmasının (doğrudan) tanımlı değer kümelerindeki belirgin yapısal farklılıkların yapı dahilindeki benzer bir hiyerarşik seviyede ortak karşılaştırma noktaları bulunmasına olanak tanımaması sebebiyle mümkün olmaması ya da çok zor olması durumunda kullanılan karşılaştırma bağlantılarıdır. Bazı durumlarda bir sınıflamanın alt sınıflarının diğer sınıflamanın farklı yapısal seviyeleriyle bir araya getirilmesi suretiyle yaklaşık ya da kesik karşılaştırma sağlanabilir. Yardımcı Faaliyet Bir yardımcı faaliyet aşağıdaki koşulları sağlamak zorundadır: (a) Sadece ait olduğu birim ya da birimlere hizmet eder ve mal ve hizmetleri piyasada satılmaz; (b) Benzer bir ölçekte karşılaştırılabilir bir faaliyet, benzer üretim birimlerinde yürütülür; (c) Hizmet veya istisna durumlarda, birimin nihai ürününün bir parçasını oluşturmayan dayanıksız mallar üretir; (d) Birimin kendi cari maliyetine katkıda bulunur, yani gayrisafi sabit sermaye oluşumuna neden olmaz. Yardımcı Faaliyet Olmayan Birimler Yukarıdaki koşullar doğrultusunda aşağıdaki hususlar yardımcı faaliyet olarak görülmemelidir: (a) Sermaye oluşumunun parçası olan mal ve hizmet üretenler; örneğin veri elde edilebiliyorsa kendi hesabına inşaat işleri ayrı olarak inşaatta sınıflandırılacak. (b) Çoğu ana faaliyetlerle bağlantılı olarak tüketilse bile, önemli bir parçası ticari olarak satılan ürün; (c) Sonuçta ana ya da ikincil faaliyetin çıktısının tümleyici bir parçası olan malların üretimi (örneğin bir girişimin bir bölümünün ürünleri paketlemek için paket üretmesi); (d) Bütün üretim ana birimce tüketilse bile, enerji üretimi (entegre güç istasyonu, kok kömürü fabrikası) (e) Değiştirilmeden satılmak üzere mal alımı; (f) Cari üretim sürecinde tüketilen bir hizmeti sağlamadığından dolayı, araştırma ve geliştirme. Yukarıda bahsi geçen bütün durumlarda (bu faaliyetler için ayrı veri elde edilebilen yerlerde) müstakil birimler ayırt edilmelidir ve bunlar faaliyet türü birimi olarak kabul edilerek kendi faaliyetlerine göre sınıflandırılmalıdır. Yardımcı Faaliyetler Ana faaliyetler ile ikincil faaliyetler, genellikle muhasebe, taşıma, depolama, satın alma, satış promosyonu, tamir ve bakım gibi birkaç yardımcı faaliyetin desteği ile yürütülür. Bu nedenle, yardımcı faaliyetler sadece ana üretim faaliyetini desteklemek için o birimin kullanımına dayanıksız mal ya da hizmet sağlayan faaliyetlerdir. Bununla beraber, eğer istatistiki birim faaliyetleri ve buna ait yardımcı faaliyetler (örneğin bilgisayar merkezi) farklı coğrafi alanlarda yürütülüyorsa, coğrafi alana göre sınıflanması gereken veri kategorileri için, bu birimler hakkında ayrı ayrı bilgi toplamak istenebilir. Yarı-Mamul ürün Bazı işlemlerden geçmiş, fakat kullanıma hazır hale gelmesi için daha fazla işlem gereken ürünlerdir. Bu tür ürünler ileri süreç ve işlemler için diğer imalatçılara satılabilir. Satış için işlenmemiş metal dökümlerin, işlenmek üzere başka yere satılması tipik bir örnek olabilir. Yaşam Döngüsü Verilen sınıflamanın oluşumunu, geçirdiği değişiklikleri ve ölümünü ifade eder. Sınıflama birçok nedenle revize edilebilir. (Sanayideki değişiklikler, uluslararası standart sınıflamalarda meydana gelen değişiklikler vb. gibi.) Bu gibi değişiklikler maddelerin bir araya getirilmesini ve ayrılmasını, terminoloji değişikliklerini, ekleme ve/veya çıkarmalar yapılmasını vb. içerebilir. Bu değişiklikler sonucunda ortaya çıkan ya mevcut sınıflamanın revize edilmiş hali (değişiklikler esas olarak ayrıntılarla ilgilidir) ya da yeniden oluşturulmuş bir versiyon (yapısal değişiklikler vb. gibi önemli değişiklikler yapılmıştır) olacaktır. Bir sınıflamanın yaşam süresi birkaç unsura göre değişiklik gösterir; bunların en önemlileri tanımladığı gözlemlerin değişiklik hızı ve zaman serileri (kararlılık) şartlarıdır. Yatay Entegrasyon Yukarıdaki yaklaşım, çeşitli tipteki faaliyetlerin eşanlı olarak, aynı faktörleri kullanarak üretim yapan, fakat farklı istatistiksel birimlere ayrılamayan birimler gibi yatay olarak entegre edilmiş birimlere ilişkin özel durumlarda da uygulanır. Örneğin, fırın ürünleri imalatı ile birleşen çikolatalı şekerleme imalatı. YEREL BİRİM Yerel birim, bir yerde ya da bir yerden üretim faaliyetleriyle iştigal eden bir işyeri ya da girişimin bir bölümü olarak tanımlanır. Bu tanımın yürütülen faaliyeti ifade etmeyen tek bir boyutu vardır. Mekan amaca yönelik olarak yorumlanabilir: dar anlamda belirli bir adres ya da daha genel anlamda bir eyalet, devlet, ülke vb. gibi birimlerden söz edilebilir. Yerel birimler, İstatistiki Birimler olarak da anılabilir. YEREL FAALİYET TÜRÜ BİRİMİ (YFTB) Faaliyet türü biriminin yerel birime karşılık gelen parçasıdır.YFTB ´nin bir gözlem birimi olarak kabul edilebilir. Fakat FTB ile karşılaştırıldığında veri kullanılabilirliği zayıftır. Çoğu zaman yalnızca istihdam ve brüt sabit sermaye yapısı ile ilgili bilgi elde edilebilir. Yerel birim girişimin bir türevi olmasına rağmen, girişimin ana özelliklerini taşımaz. Bağımsız bir karar verme birimi değil ve veri kullanılabilirliği sınırlıdır. Yerinde Yapılan Tesisat Ve Montaj Genel olarak tesisatla uğraşan veya bir yapı için gerekli herhangi ekipman veya unsurları bir araya getirme işini (montaj) yapan birimler inşaat (Bölüm 45) olarak sınıflandırır. Bu ısınma ve havalandırma ekipmanları, asansör ve yürüyen merdiven, gaz ve su bağlanması, pencere, kapı vb. unsurları içerir. Tesisat ve montaj, normal olarak kurulumun sorunsuz çalışmasını garanti etmek, ekipmanların bakımı ve teknisyenlerin temel eğitimi gibi gereken bütün işleri kapsayacak şekilde işletim hizmetlerini de içerir. Bir teçhizatın satışından sonra gerçekleşen bir hizmettir. Örneğin, perakendeci tarafından gerçekleştirilen evle ilgili elektrikli ekipmanların tesisi, ilişkili bir faaliyettir ve aynı şekilde ana faaliyet olarak sınıflandırılır. Yetkili Satıcılar (Franchisees) Yetkili satıcılar (Franchisees), belli üretim araçlarının (arazi, bina, makine, ticaret markası vb.) sahipleriyle, işletme lisansları sahipleriyle veya kredi tedarikçileriyle, toplam satışın belli bir kısmına ödeme gerektiren ve işin nasıl yapılacağını önemli ölçüde gösteren açık veya dolaylı sözleşmeyle çalışanlardır. Süreklilik esasına dayalı olarak, ücretli çalışanları istihdam eden yetkili satıcılar, işverenler sınıfında sınıflandırılmalıdır. Yükleniciler Yükleniciler, ayrı bir iş birimi olarak ilgili vergilerden sorumlu olarak vergi dairelerine (ve/veya diğer ilgili organlara) kayıtlı, ve/veya kendi istihdam organizasyonlarının sosyal güvenlik ödemelerinden sorumlu olmamak için düzenlemeler yapan, ve/veya sözleşmeye dayalı ilişkilerde, örneğin; düzenli çalışanlara uygulanabilir olan ulusal iş yasalarına bağlı olmayan; fakat ücretli çalışanlara uygun olan açık veya dolaylı iş sözleşmeleri olan çalışanlardır. Bu çalışanlar, ulusal koşullara göre ücretli çalışılan işler veya kendi hesabına çalışılan işler sınıflarında sınıflandırılabilir.